Tính là vừa nghe nhạc vừa viết, nhưng làm không được, bị phân tâm, nên viết entry này trong yên lặng.
Anh chủ quán thích cái không khí chộn rộn, nôn nao của những ngày giáp Tết như những ngày hôm nay, vô cùng.
1/ Ký ức về chợ Tân Định
Ảnh nhớ hồi đâu chừng năm bảy tuổi, con đường Nguyễn Hữu Cầu đi ngang bên hông chợ Tân Định cứ hễ từ rằm tháng chạp là bắt đầu đóng thêm một dãy sạp gỗ ngay chính giữa đường đi, chuyên bán dưa hấu, thịt, cá, mứt kẹo và ba cái đồ xài trong mấy ngày tư ngày Tết. Cái việc đóng thêm một dãy sạp ngay giữa đường đi thời những năm tám mươi mấy chẳng những không làm choán mất lối đi, không làm người qua đường khó chịu, cũng không làm bạn hàng mất đi khách khứa dịp cuối năm, mà trái lại, nó làm cho chợ Tân Định càng thêm rộn ràng, phong phú, người qua kẻ lại tấp nập hơn, và hình như nó hối ngày Tết tới nhanh hơn.
Má hay đi chợ Tân Định, và anh chủ quán thích theo Má ra chợ những ngày giáp Tết. Hai má con bước khỏi nhà vài bước là ra tới đầu hẻm, chỗ có mấy ông đạp xích lô ngồi vắt chưn chữ ngũ trên xích lô chờ khách, thấy hai Má con anh chủ quán tới lật đật kéo xe ra, đứng đằng sau nhổng cái đít xe lên đặng Má con tui trèo vô, rồi đạp ra chợ Tân Định, cách nhà đâu chừng 500 mét, Má trả hai ngàn đồng, theo ảnh nhớ là như vậy.
Cái cảm giác ngồi xích lô tới chợ Tết nó cứ nôn nao trong lòng một thằng con trai sáu bảy tuổi, dòm qua dòm lại chỉ thấy đồ chơi, bao lì xì, quần áo mới, tất cả cứ thoáng qua trên suốt con đường ngắn ngủi đó, và cái cảm giác đó bị nhận chìm ngay lập tức bởi một thứ men khác dâng lên trong lòng chú nhỏ khi bước xuống xe và nắm tay Má bước vô mê cung chợ Tết.
Má mua chùm ruột đặng về nhà lấy mấy cái thớt kêu anh em con cháu ra ngồi dần cho mềm mà không được dập để làm mứt. Má mua gừng đem về nhà cho mấy anh em lấy kim tây ngồi xăm khắp mình mẩy những củ gừng cạo vỏ trắng ngà ngà nóng bỏng trên những bàn tay con nít và thơm lừng, xồng xộc. Má mua kiệu về lột vỏ rồi đem phơi hai nắng để chất vô mấy cái keo, rồi rưới nước giấm nuôi pha đường cát lên ngâm, để cả năm lấy ra ăn mà những củ kiệu cứ giòn rụm, rau ráu như mới làm. Má đặc biệt năm nào cũng mua củ cải trắng, để cắt khúc cỡ ngón tay đem phơi rồi ngâm nước tương trong cái hũ vừa vừa, dành cho thằng con trai không biết ăn nước mắm.
Má dẫn đi khắp cùng chợ, tới sạp nào quầy nào người ta cũng níu, kéo gọi Cô Năm, Chị Năm… Má mua chỗ này một chút, chỗ kia một chút, rồi kêu: “xách ra xe xích lô giùm chị”. Anh chủ quán được Má đưa cho cái giỏ đệm nhỏ, xách phụ má ký tôm khô hay hột dưa, hột bí, đi dáo dác theo Má trong chợ, nhìn cái gì cũng bự, chỗ nào cũng đông đúc, náo nhiệt. Má đi chợ đâu chỉ mua đồ, mà còn gặp bạn hàng, người quen, đứng nói chuyện, chỉ cách làm củ kiệu, bánh tét, kho thịt, làm mứt đủ thứ trên đời. Anh chủ quán không đủ kiên nhẫn, níu Má nói: Má, con chạy qua sạp đồ chơi chút nha.
Anh chủ quán còn nhớ cái sạp đồ chơi đó nằm ngay dãy bìa phía đường Nguyễn Hữu Cầu, cửa chính bước vô quẹo tay phải, sạp thứ 3. Ta nói, cái sạp chỉ vỏn vẹn đâu chục thước vuông, mà dường như nó cất giấu tất cả mọi thú tiêu khiển, giải trí trên đời của những ngày con nít. Anh chủ quán đứng ngắm nghía, săm soi, chú ơi cho con coi cái này, bà ơi cho con coi cái kia, cái gì cũng muốn ôm về nhà. Mặt nạ Tề Thiên bằng giấy carton cómùi thơm của mực in, của giấy, đầu lân bằng giấy bồi có gắn hai con mắt lân bằng hay trái banh mủ đỏ lòm, bảo đao bằng mủ, giáo mác bằng nhôm, xe hơi máy bay thơm mùi keo, mùi gỗ… Lần nào Má dắt anh chủ quán đi chợ là lần đó anh chủ quán có đồ chơi đem về nhà. Còn nhớ có lần Má mua cho ảnh cây kiếm bằng nhôm vỏ gỗ, anh chủ quán cầm về tuốt gươm chĩa vô … bà cố nằm trên giường, làm bả la chói lói, cả nhà cười ngất…
Má còn mua nếp, mua lá chuối, mua dây lạt, mua thịt ba rọi đặng về nhà làm bánh tét. Má mua đường cát ngà về đổ vô chảo sên cho kẹo đặng làm mứt tắc ngọt ngất ngọt ngây. Má mua dừa về nạo ra xắt sợi, rồi mua màu, mua vani về rắc lên, ngào với đường cát làm mứt dừa béo béo dai dai, anh chủ quán ngồi ăn cả ngày không thấy ngán. Má mua thịt, mua trứng về làm nồi thịt kho hột vịt, anh chủ quán ăn với bánh tét hết mùng hết mền mà vẫn còn thòm thèm đòi ăn thêm nữa.
Đi một hồi, nhắm chừng mua kha khá, Má níu anh chủ quán lên xích lô đi về. Mấy ông xích lô đậu xe chờ khách trước cổng chợ, xếp hàng luân phiên, mỗi ngày một ông chở Má về, anh chủ quán còn nhớ có Bác Hai đầu đinh tóc trắng phếu, có chú Tân đeo cặp kiếng dày cộm nhìn như thày giáo, còn mấy người nữa, thích chở Má về, tại Má đi xe mà không có trả giá hồi nào giờ. Xe nặng, chất đủ thứ đồ ngay dưới chỗ để chân, đằng sau mui, rồi còn cột hai bên sườn lỉnh kỉnh, vậy mà mấy ông đạp xích lô cứ đạp băng băng trên đoạn đường quen thuộc từ hẻm Văn Hiến ra chợ Tân Định và ngược lại…
2/ Ký ức về những thước pháo hồng
Nhớ hồi còn nhỏ, Anh chủ quán thích nhất là nghe tiếng pháo nổ đì đùng ba ngày Tết. Từ trưa ngày ba mươi là đã nghe râm ran tiếng pháo nổ trong xóm, ngoài đường. Hồi đó có 3 loại pháo chuột, pháo trung và pháo đại, anh chủ quán thích nhất là nghe tiếng pháo trung, nghe cả dây pháo trung nổ sướng lỗ tai vô cùng.
Hồi xưa pháo trung tính bằng phong, một phong hình như mười lăm ngàn. Anh chủ quán thích xin tiền Má chạy ra tiệm bán pháo gần nhà mua pháo về đốt. Mà ảnh nhát, mua về đâu có dám đốt, cứ kiếm chỗ nào vắng vắng treo lên rồi rủ mấy thằng trong xóm … đốt, còn ảnh núp đâu đó gần gần, nghe tiếng pháo nổ là ló mặt ra ngó coi lửa xẹt, coi giấy bay tứ tung, trống ngực đập liên hồi theo tiếng pháo nổ, và dậy lên một niềm sung sướng lan tỏa khắp người. Đứng trong cái khói pháo mù mịt nồng nồng mùi lưu huỳnh và mớ giấy vấn pháo đỏ tươi, anh chủ quán cho rằng đó là cảm giác được mong chờ nhất mỗi năm suốt những ngày con nít.
Hồi xưa pháo cũng tính bằng mét, cứ vài tấc pháo trung thì lại treo một trái pháo đại, năm nào nhà anh chủ quán cũng đốt vài mét pháo để đón giao thừa. Có năm Dượng Chín mua một dây pháo treo trước nhà thả từ tầng ba xuống tới mặt đất, đốt đì đùng nghe chừng lâu lắm, khói tung mù mịt, xác pháo đỏ kín, ngập cả sân nhà… Anh chủ quán đứng trong nhà nhìn ra coi pháo nổ, cứ đứng đợi tiếng pháo đại cứ lâu lâu nổ đùng một cái rồi nở nụ cười ngây dại trong đám khói xam xám, la đà cuộn quanh chân mình và bước đi trên đống xác pháo êm êm, ấm ấm là cái cảm giác thú vị nhất trong mấy ngày tư ngày tết thời con nít.
Hồi xưa cũng có người trong xóm vấn mấy trái pháo đại bự tổ bố, đâu chừng bằng trái banh hay lớn hơn nữa cũng có, cứ lâu lâu lại đem ra giữa xóm đốt chơi. Trái pháo đại có sợi tim dài hai ba thước, mỗi lần sắp đốt là bà con dạt ra hết, chừa nguyên khúc đường rộng thinh thang đặt trái pháo, anh chàng nào đó châm ngòi rồi chạy thục mạng, núp sau cái sạp dựng lên, mắt hí hí ra canh chừng. Ai cũng sợ, ai cũng hồi hộp, mà ai cũng tò mò đứng coi những trái pháo đại nổ, và cảm giác nôn nao, chờ đợi đó được nén lại càng lúc càng chặt theo từng đoạn dây tim đang xì xèo lan cháy, và rồi khi tim cháy hết, lút vô sâu trong lòng trái pháo, cũng là lúc mà mọi người như nín thở, và tất cả giác quan lại trở nên nhạy bén hơn bao giờ hết, để lắng nghe một tiếng đùng vang dội, để chứng kiến một trận mưa bông giấy đỏ tươi, để hít vô một mùi hăng hắc của đám khói trắng, để nuốt vào lòng một cái vị ngòn ngọt, thơm thơm phái sinh từ đám khói lưu huỳnh, và để giải tỏa mọi sự kềm nén, chôn chặt tận trong lòng cho nổ tan cùng trái pháo, đó phải chăng là cảm giác ngày nay không còn thấy bao giờ…
Đêm ba mươi, bắt đầu từ lúc mười một giờ là nghe râm ran tiếng pháo. Anh chủ quán thích lên sân thượng đứng cùng mọi người trong nhà, lắng nghe tiếng pháo đì đùng, râm ran văng vẳng, lúc thì thật gần, lúc thì thật xa, có tiếng thì chát chúa, có tiếng lại giòn giã, có dây pháo nổ thật lâu, có phong pháo nổ đì đẹt một thôi ngắn, và những tiếng pháo cứ râm rang, văng vẳng, những xác pháo đỏ tươi, tung bay rồi rơi lao xao rộn rã trong cái nắng mùng một, và cái mùi lưu huỳnh thơm thơm, nồng nồng và ngòn ngọt cứ đeo đẳng triền miên trong miền ký ức của anh chủ quán, rồi kéo dài cho tới tận bây giờ…
(còn nữa, từ từ viết tiếp…)