Ờ, nói là nhớ chuyện gì thì ghi chuyện đó ra, dzậy mà cũng có chuyện tui nhớ chuyện tui quên, nhớ cũng hông được rõ ràng, thôi kệ đi.
Có một lần đi tư vấn cho một khách hàng nước ngoài (làm ơn cho tui giấu nước nào nha, bị trường hợp này nó đặc biệt, nói ra cái là biết ai liền nên tui hông dám nói ra) về việc đầu tư nông nghiệp ở Việt Nam (hình như vụ này nói một hồi cũng dễ bị lộ lắm nha). Nói chung là tư vấn thông qua phiên dịch, nên tui không biết vấn đề đau khổ là xuất phát từ phiên dịch, hay từ tui hông hiểu ý khách hàng hay do khách hàng không nói rõ ý định của mình từ đầu, vì sau ba bốn buổi gặp nhau thì nó trớt quớt, mặc dù bạn phiên dịch đã hết lời khen ngợi ông khách hàng này với tui.
Vầy, đầu tiên là khách hàng bày tỏ về việc muốn đầu tư thu mua nông sản ở Việt Nam, các loại nông sản như rau, lúa, ngũ cốc vân vân, nói chung là sản phẩm của nông dân, với yêu cầu là xây dựng mô hình thu mua nông sản từ nhà vườn, rồi đóng gói thành phẩm rồi tìm đầu ra. Đơn giản, buổi đầu tiên tui gặp ổng tui tiếp nhận thông tin, hỏi han vài câu kỹ thuật như là vốn, thời hạn đầu tư, thị trường tiêu thụ, mong đợi gì ở tương lai vân vân, xong rồi hỏi thăm thêm vài câu ngoại giao để hiểu thêm về khách hàng của mình, rồi tui hẹn bữa sau sẽ trình bày kế hoạch, hai bên ra về, hiểu ý nhau, bắt tay thắm thiết, đội ơn bạn phiên dịch.
Bữa thứ hai tui trình bày kế hoạch, nói chung nhu cầu này của khách hàng cũng dễ đáp ứng, vì mọi thứ trong chuỗi hoạt động cung ứng vận chuyển bán hàng xuất khẩu này tui có người làm hết rồi, chỉ cần gom lại vô chung một kế hoạch, rồi kiểm thử, sắp xếp cho gọn gàng, tính chi phí rồi cộng các khoản tiền khác theo nhu cầu của khách hàng trong bữa đầu gặp mặt vô, làm thêm một vài việc nữa là xong, đem trình khách hàng. Ai dè mình nói ra cái ổng nói bạn không hiểu, để tui nói cho bạn hiểu. Xong bạn biết gì hông?
Ổng tư vấn ngược lại cho tui, ổng bê nguyên cái mô hình sản xuất nông nghiệp bên nước ổng ra chỉ bảo cho mình, nói làm vầy mới đúng nè, làm như bạn là trật lất rồi. Mà hai cái mô hình là hai cái thứ khác nhau hoàn toàn, một cái là mô hình quy hoạch sản xuất – chuyện nhà nước (ổng chỉ tui), một cái là mô hình kinh doanh – chuyện doanh nghiệp (tui đang trình bày). Tui cũng ngồi nghe, thái độ rất cầu thị, cho dù nguyên cái kế hoạch kinh doanh mình chuẩn bị nó trớt quớt hết trơn so với cái mà khách hàng đang nói, vì tui nghĩ là tui bị thiếu khúc đó. Sau khi giảng giải cho tui rất kỹ lưỡng và cặn kẽ với thái độ rất dễ thương và tỉ mỉ, đúng tinh thần của người nước ổng, tụi này ra về, hết giờ làm việc, hẹn bữa sau gặp lại một bữa nữa để “chia sẻ thêm”.
Tui ra về với mớ kiến thức mới học được về xây dựng mô hình nông nghiệp kiểu mới đó (nếu tui nhớ không lầm thì ổng muốn làm seikyo, em dịch không được, ai biết chỉ em giùm héng), rồi lại tiếp tục làm lại một cái mô hình kinh doanh khác, nhưng mà theo kiểu vừa làm vừa sửa theo ý người ta, chứ cái mô hình nông nghiệp của Việt Nam nó khác hoàn toàn so với cái mô hình seikyo của ổng, chủ yếu nằm trong quy hoạch của nhà nước và khác trong tư duy của nông dân, nên đòi hỏi ngày một ngày hai có liền sản phẩm theo quy trình đó là không được. Rồi, đại khái mấy bạn hiểu là tui làm lại kế hoạch mới đi, xong gặp thêm bữa nữa, trình bày nữa.
Tui nói kế hoạch của tui. Ổng nghe xong gật gù, xong cái bạn phiên dịch bản nói dzầy nè: ổng nói anh làm đi, ổng tư vấn cho. Tui bị sét đánh ngang tai ngay khúc đó luôn. Tức là sao, kêu tui đổ tiền vô đầu tư để thay đổi mô hình nông nghiệp Việt Nam cho nó hiện đại hả?
Dạ, em hiểu sự khác nhau, nhưng mà vụ thay đổi mô hình là chuyện nhà nước anh ơi, tiền chắc phải tính tới ngàn tỷ, quy mô đất phải tính tới trăm hecta, anh nghĩ sao anh kêu em làm dzậy^^. Cái cả đám về, hẹn bữa sau gặp thêm lần nữa. Bữa gặp kế, ổng ngồi ổng kể về quê hương, nguồn gốc của ổng, cộng thêm bạn phiên dịch dịch sao đó thành ra ông này ổng có nguyên dàn đại gia chống lưng từ nước ổng qua tới đám tài chính bên Mỹ, Châu Âu, nói chung là trùm tư bản. Tui hỏi ổng, phía ông nhiều tiền vậy sao không đầu tư làm đi, kêu tui làm chi dzậy, tui ít tiền lắm, làm không nổi đâu. Ổng nói chuyện này là của người Việt Nam mấy bạn mà, mấy bạn phải lo chứ. Tui nói nhưng mà xây dựng mô hình seikyo đó xong rồi thì mấy ông cũng mua hết sản phẩm xuất qua nước mấy ông chứ tụi tui có hưởng đâu. Ổng nói tương lai là của các bạn, mô hình này tụi tui sẽ tư vấn cho các bạn xây dựng thành công.
Xong cái đi về. Trớt quớt. Tui tưởng tui đi tư vấn, hoá ra mình là người được tư vấn. Không phải tui không muốn thay đổi mô hình nông nghiệp cho người nông dân đỡ khổ đâu anh ấy ơi, mà em biết sức em, bây giờ anh đem nguyên tập đoàn tài chính của anh ra kêu là hỗ trợ cho em, mà em nói anh chuyển một triệu vô tài khoản cty anh đi rồi làm mà anh nói em phải làm trước đi rồi người ta mới thấy, mới tin, thì em e là hơi khó cho em rồi.
Em làm tư vấn, chứ em không đầu tư nông nghiệp.
Vậy, deal với khách hàng kiểu này phải làm sao? Để đỡ tốn thời gian, ngay từ đầu, các bạn phải hỏi cho rõ là: ai là nhà đầu tư, ai là người làm, ai là người bỏ tiền. Phải khẳng định vị trí của mình ngay từ đầu, tui chỉ tư vấn cho anh thôi, còn anh là người làm, nếu cần nhân sự thì tui tuyển dùm rồi đào tạo giùm, chứ tui không phải người làm, vậy đó. Với lại bạn nào muốn chắc ăn, thì làm mặt dầy, thu tiền tư vấn trước, tính theo giờ làm việc cho khỏi rơi vô trường hợp như tui, đi qua đi lại mấy buổi cuối cùng chia tay, cả hai bên đều tốn tiền. Nhưng tui không buồn đâu, vì mỗi lần tui tốn tiền như vậy, tui đều gặp được người mới, hơn mình, và đều học được những điều mà nếu không gặp tui sẽ không bao giờ biết. Vậy đủ rồi.
Nói chung, nghề tư vấn được cái là gặp nhiều người, học nhiều thứ, biết nhiều chuyện ở thì tương lai (nghĩa bóng nha bà con), quan trọng nhứt là rèn luyện khả năng đọc khách hàng, khả năng nhìn thấu suy nghĩ của người đối diện mình, qua những lần tư vấn thành công lẫn thất bại.