20 năm tới sẽ là những năm hái quả của những kẻ không hề trồng một cái cây nào trong 80 năm nhưng đi khắp nơi hăm hở hái trái để báo cáo thành tích, và còn phát biểu và tuyên bố về phương pháp trồng trọt của nhà kế bên, rồi kể về những khó khăn vất vả của thiên hạ như câu chuyện của mình.

Quả gì, đố bạn :))

Bốn thứ: nghèo đói, ngu dốt, tâm lý tranh giành và khuynh hướng bạo lực, nếu cùng tồn tại trong một con người, thường không tự nhiên mà có. Chúng được hấp thụ từ gia đình và dễ dàng truyền tiếp sang đời sau.

Ngày xưa, có một nhóm người từ trong từng kéo tới nhà bạn. Họ sống bẩn, phá phách, trộm cắp, chiếm đoạt, rồi quay sang mắng bạn là ích kỷ, vô cảm, không biết chia sẻ, không biết thương người. Khi bạn phản kháng và gọi đúng bản chất của họ, họ không tranh luận. Họ đập phá cả những thứ thiêng liêng nhất trong nhà bạn và xúc phạm gia đình bạn đến tận cùng.

Cậu không phản đối sự tử tế. Nhưng cậu từ chối cư xử kiểu tử tế ngây thơ, thứ bắt người tử tế phải nhẫn nhịn cả với kẻ xâm phạm, phá hoại và lợi dụng mình.

Có những người không đến để cùng sống, cùng xây dựng hay cùng chia sẻ. Họ đến để chiếm dụng không gian của người khác, phá vỡ trật tự, đòi hỏi quyền lợi, rồi dùng đạo đức để buộc nạn nhân phải im lặng. Khi bị phản kháng, họ không hối lỗi. Họ tấn công ngược lại những giá trị sâu nhất của người bị hại.

Vì vậy, thông điệp “hãy tử tế với tất cả” chỉ đúng khi đi kèm một điều kiện: phải biết phân biệt người lầm lỗi với kẻ cố tình phá hoại. Tử tế mà không có ranh giới không còn là tử tế. Nó là sự thao túng được trang trí bằng đạo đức.

Dân trí càng ngu thì nghề đi tu càng phát triển

Demifantasy

Có những người chọn làm sai không phải vì họ không biết sai, mà vì cái sai giúp họ sống dễ hơn, kiếm tiền nhanh hơn, nuôi gia đình thuận tiện hơn.

Vấn đề là, khi một cái sai nuôi sống được một nhóm người, nó thường được nhóm người đó gọi là chính nghĩa. Họ không nhìn vào hậu quả xã hội. Họ không nhìn vào thiệt hại quốc gia. Họ chỉ nhìn vào phần lợi ích mà họ và gia đình họ đang nhận được.

Đó là chính nghĩa trá hình.

Một xã hội không thể được xây trên những chính nghĩa kiểu đó. Nó cần một bức tranh lớn hơn, nơi lợi ích cá nhân không liên tục phá hỏng lợi ích chung. Nếu mỗi nhóm đều nhân danh hoàn cảnh riêng để biện minh cho cái sai của mình, đất nước sẽ không đi lên. Nó chỉ trở thành một mớ hỗn độn của chụp giật, ngắn hạn và ăn xổi ở thì.

Event nhỏ thôi, chỉ có mấy chục cái đèn par led, mười mấy cây đèn moving head, vài chục cái loa và một cái sân khâu be bé xinh xinh cùng chục ca sĩ tên tuổi vừa vừa, không có gì quá ầm ĩ so với những event tưng bừng giữa trung tâm Saigon những ngày giáp Tết, ấy vậy mà ở con đường nhỏ khu vực quận 11 đó, thì event này quả thật chấn động. Nó dư sức kéo gần trăm con người quanh năm chỉ biết làm việc, cuộc sống vốn không có gì để giải trí và cũng không có khả năng mua vé đi coi ca nhạc, đứng bu quanh khu vực cổng chào để ngắm nghía khách mời, vốn cũng đầy chân chất.

Sau khi sắp xếp xong hết mọi việc, cắt cử người theo dõi từng công việc hết rồi, thì theo thói quen, tui bước qua bên đường để quan sát mọi việc từ một góc độ khác.

Ngoài đường, đám múa lân miệt vườn do nhân viên công ty tự thuê đang ôm hai cái đầu lân lúc lắc chào khách, một ông địa và một ông thần tài thì xúng xính áo mão cân đai chụp hình chung với khách mời trước cảnh giả là cái phông nhà vườn dưới quê in trên tấm hiflex cùng hai cây mai giả vừa gắn bông lúc trưa vàng rực, trong tiếng nhạc xuân remix rộn ràng từ hai cái loa đón khách giấu sau cánh cửa.

Trong nhà, khách tới bao nhiêu thì nhân viên mời vô bàn ngồi bấy nhiêu bất chấp quen lạ, ánh sáng trên trần và trên những bức tường tuần tự đổi màu từ những cây đèn par led đánh thẳng lên trần thay dàn đèn compact trắng nhợt thường ngày của công ty, lúc xanh lúc vàng, sân khấu lúc chiều còn trơ trọi thì bây giờ đã đầy ắp hoa tươi trang trí, cùng quà cáp, bục phát biểu, đèn moving head lúc lắc cái đầu quét những chùm hoa văn ánh sáng lướt qua khung cảnh nhộn nhịp bên dưới trong tiếng cười nói rộn ràng, ai cũng cố gắng la hét lên để chào nhau, cười với nhau, hỏi thăm nhau mặc dù biết là không thể trong cái không gian 400m vuông đóng kín đang bị bốn đài loa dập tơi tả.

Mặc kệ, đám lân sư rồng vẫn cứ múa may quay cuồng, thần tài và ông địa vẫn tươi cười chụp hình với khách mới tới, khách đã ngồi bàn vẫn cứ quay qua quay lại chào hỏi nhau ồn ã, đám nhân viên quanh năm bàn giấy bây giờ diện xiêm y lượn qua lượn lại đón khách quen cả năm chỉ nghe giọng qua điện thoại chứ chưa từng gặp mặt, đám nhân viên sự kiện thì mặt vẫn lạnh như tiền dán mắt vô tủ công suất, đám đèn, đám máy móc mixer loa thùng, cổng chào chực chờ sự cố xảy ra để lao ra giải quyết, và anh DJ ôm cái turntable cứ mặc sức đẩy tempo của những bài dance, remix của ảnh lên ngưỡng 144bpm trong một quán bar, và bà chủ thì quần quật quay qua quay lại đón khách, bắt tay, nói vài câu xã giao, chụp hình, rồi lại quay qua quay lại làm tiếp công việc của một bà chủ.

Tui đứng quan sát những vai trò mà mọi người đang diễn trong cái sự kiện trong khu phố quanh năm yên tĩnh này, bỗng thấy tấn trò đời ở đâu cũng vậy, những vai diễn thì ở sân khấu nào cũng vậy, chỉ khác diễn viên diễn hay diễn dở thôi, chứ cuộc đời thì đâu có lúc nào ngừng đòi hỏi những vai diễn đó. Diễn viên nào diễn hay, thì cuộc đời trả cátsê cao chút, hạnh phúc tới mức về tới căn phòng chỉ có riêng mình cũng vẫn chưa xả được vai ra.

Đúng lúc chương trình chuẩn bị bắt đầu, thì không biết nghe lịnh ai, mà một đám nhân viên đứng trên lan can lầu 1 lôi ra vài chùm bong bóng bay lúc chiều đã bơm đầy khí đá lơ lửng kiểu bay không còn nổi, thả lên trời. Đám đông bên dưới chắc chỉ chờ có thế, bèn nhao nhao lên cả người lớn lẫn con nít, ồ, kìa, bong bóng bay lên rồi, trời ơi đẹp quá, thấy hông con, đó đó đó, nó bay kìa, ờ, kìa kìa, sau cái nhà còn một trái kìa, ý, đang rớt xuống kìa, chạy lại lụm đi con, nhào dzô bây ơiiiii.

Những trái bong bóng bay không còn bay nổi đang từ từ hạ độ cao, và chọn ngẫu nhiên một vị trí nào đó bên dưới mặt đất, tà tà đáp xuống trong sự hò reo cổ vũ của đám đông con nít đang bất chấp đường sá, xe cộ ngược xuôi lao ra để chụp lấy những trái bong bóng bay không nổi đó trong niềm hân hoan vui sướng tột cùng thời thơ ấu. Những chùm bong bóng bay đó bay không nổi, đang dần rớt xuống chỉ cách khu vực thả chúng chừng hai mươi, ba mươi bước chân, nhưng cũng kịp phân chia đám con nít bên dưới giành giựt ra thành hai ba tốp, chạy náo loạn cả con đường ngắn ngủi.

Người lớn không phiền, tuyệt nhiên không phiền lòng về việc đó, chỉ đứng đó nạt qua loa vài tiếng ra uy ê coi chừng xe, mày đừng có giành với nó, qua bên kia kìa cả chùm, xe cộ đang chạy cũng đâu ai nỡ bấm kèn hay gắt gỏng chửi đám con nít đang tán loạn giành cho mình những trái bong bóng không còn bay nổi.

Người trong nhà càng hăng tiết lôi hết bong bóng đang rơi rụng bên trong nhà đem quăng ra ngoài ban công thành từng chùm, từng chùm. Đám con nít càng hò reo tưng bừng chạy qua chạy lại chụp lấy, giành lấy và bứt ra cho mình càng nhiều bong bóng càng tốt, rồi sau khi bứt được, chúng lại quăng đó, ùa lại những chùm bong bóng mới hơn đang rớt xuống để giành lấy những trái bong bóng mới. Trong đám đông đó, tui thấy một cô bé.

Khoảng mười một, mười hai tuổi, mặc một cái áo thun đen và một cái váy ngắn carô, mang một đôi dép, tóc cột đuôi ngựa, cứ chạy theo những chùm bong bóng người ta thả xuống, cô bé ốm hơn những đứa trẻ khác, và cũng lớn hơn những đứa trẻ khác, nên không giành được với những đứa khỏe hơn mình, nhưng cũng không nỡ giành với những đứa nhỏ hơn mình, nên không lần nào cô bé chụp được một trái bong bóng bay cho mình. Thế là hết lần này tới lần khác, mỗi lần không giành được trái bong bóng nào, cô bé ấy lại quày quả trở về níu tay mẹ mình: má ơi con muốn cái bong bóng màu đỏ, má ơi má ơi. Tiếng kêu đó bị tiếng trống múa lân át hẳn, và mẹ của cô bé ấy vẫn dán mắt vào đám người xiêm y lụa là đang trình diễn trên thảm đỏ bên kia đường mà không kịp nhìn coi đứa con mình đang đòi hỏi cái gì.

Cô bé ấy cứ chạy theo những đám trẻ, cùng đuổi theo những chùm bong bóng đang rớt xuống. Cô bé rướn người ra phía trước, ngẩng đầu lên trời, hai tay xoa xoa vào nhau trước ngực, giống như chuẩn bị tư thế giơ tay ra phía trước chụp lấy một trái bong bóng và bứt nó ra cho mình, và trong tư thế ấy, cô bé con đó cứ đuổi theo những chùm bong bóng bay từ nơi này tới nơi khác, mà mãi không giành được một trái nào cho mình.

Nhưng không vì thế mà ánh mắt của cô bé ấy lộ vẻ thất vọng hay buồn rầu. Con nít mà, đứa nào cũng tràn đầy mơ ước. Và tràn đầy hy vọng. Chút mất mát bé nhỏ đó không làm đám con nít buồn rầu hay thất vọng được.

Tui nói với bạn đang đứng kế bên mình: em qua đường lấy cho anh một trái bong bóng màu đỏ, đem qua cho con bé váy carô này cho anh.

Bạn ấy nhìn tui, rồi băng qua đường, bứt lấy một trái bong bóng đang gắn ở cửa, nhưng không bứt được, rồi quay nhìn tui lắc đầu với ánh mắt bất lực. Tui cứ ngồi chờ, và cứ quan sát cô bé tội nghiệp ấy cứ xuýt xoa mãi mà không giành được một món quà trời cho nào cho mình, cuối cùng, khi đám đông trên lan can lầu 1 của công ty đã thả hết bong bóng, kéo vào và đóng cửa lại, cô bé ấy vẫn chưa có bong bóng, tui bèn đứng dậy băng qua đường, và bứt lấy một trái bong bóng. Sợi dây ấy cứng và rất chắc, nhưng tui biết là tui bứt được, và tui bứt ra được một trái bong bóng màu đỏ cho cô bé mặc váy carô, mang qua đường, tìm cô nhóc đó, thì cô bé đó, bằng một nỗ lực nào đó trong lúc tui không thấy được, đã cầm trên tay một trái bong bóng màu đen. Không phải bong bóng bay màu đỏ, mà là bong bóng không bay được màu đen. Và vì nó không có cái nó thích, nên nó chấp nhận thích cái nó đang cầm trên tay, nụ cười trẻ con vẫn thể hiện đầy đủ sắc thái vô tư và trọn vẹn không kém cạnh gì so với việc nó cầm được trái bong bóng bay phất phới màu đỏ cả.

Tui nghĩ vậy là đủ rồi, nên tui đưa trái bong bóng mình đang cầm trên tay cho một chú nhóc khác chỉ khoảng 2 tuổi đang đứng hóng bên hiên nhà kế bên. Cậu nhóc tự nhiên nhận được một trái bong bóng vốn chưa hề đòi hỏi cảm thấy ngạc nhiên, nhưng vẫn cầm lấy, và nhe răng cười một nụ cười ngô nghê, không quên nghe lời mẹ cúi đầu: cám ơn chú đi con.

Bạn nhân viên quày quả trở ra: trời sao anh bứt nổi hay dzậy anh, nó cột bằng dây giày đó, em đang đi tìm cây kéo, quay ra thì thấy mất tiêu rồi.

Lúc đó tui mới thấy hơi đau nơi bàn tay đang nổi lên những vết hằn đỏ rực.

Hèn chi mấy trái bong bóng bay kia không bay nổi lên trời.