Tui gặp ông Khê không nhiều, tổng cộng được có vài lần thôi, nhưng lần nào gặp mà trao đổi với ổng, tui đều có cảm giác mình tuột từ trên đỉnh Himalaya xuống thẳng tới đáy của tam giác Bermuda, chỉ sau vài câu nói của ông Khê thôi.

Bình sinh, tui rất tự tin với mớ chữ của mình lụm mót được, vì thẳng thắn mà nói thì ba cái mớ chữ đó không phải ai cũng biết, tui dư sức đem khè thiên hạ, mà không phải “thiên hạ cấp bình dân” đâu, cỡ chủ tịch tập đoàn tui còn khè được huống hồ người dân bình thường. Vậy mà với cái mớ chữ lụm mót đó của tui đem ra quơ quào vài chiêu trước mặt ông Khê, thiệt nói ra mang nhục hết sức, còn thua châu chấu đá xe.

Thôi, chuyện mới nói ở trên thì đáng lẽ không cần phải nói ra, vì ai cũng biết chuyện đó (hehe). Cái điều tui muốn nói sau đây không có liên quan gì tới câu chuyện phía trên hết trơn hết trọi nha quý dzị.

Tui thấy, sống ở trên đời, giống như bạn trồng một cái cây. Số phận của mấy cái cây không do nó tự định đoạt, trời bắt nó sinh ra làm cây ớt thì nó là cây ớt, bắt nó là cây ổi thì nó là cây ổi, bắt nó là cây gì thì nó là cây đó.

Có những cái cây mình thấy thường ngày, đầy rẫy, mọc nhiều tới nỗi mình tưởng nó là quý, thật ra nó không quý, như cây trinh nữ hoàng cung. Có những cái cây cả một đời người chưa chắc thấy được lần nào, nên mình còn không biết là nó tồn tại, đâm ra hồ nghi về giá trị của nó luôn, như cây trầm hương.

Cây trinh nữ hoàng cung nào biết thân biết phận thì im lặng thủ thường.

Cây trinh nữ hoàng cung nào không biết thân phận là loài thân thảo thì ngông cuồng tự cao tự đại, lên mặt với hết thảy các giống loài thực vật khác không có cái cây nào có năng lực tuyệt vời như nó.

Cây trầm hương nào biết thân biết phận thì yên lặng sống ngàn năm giữa rừng sâu một mình không ai biết tới.

Cây trầm hương nào không biết thân biết phận thì tìm cách ra dấu cho lâm tặc chặt mình xuống đem thả trôi sông cho thợ mộc đục đẽo ra những tấm phản, trường kỷ, salon gỗ trầm hương cho thiên hạ lót đít ngồi.

Cây trinh nữ hoàng cung thì chỉ cần vài tháng là mọc lên thành cây, chi phí đầu tư thấp, khả năng sinh lợi cao, nên ai cũng hùa nhau trồng nó.

Cây trầm hương thì có khi cần trăm năm, có cây gỗ cần ngàn năm mới thành đại thụ, chi phí đầu tư cực kỳ cao, nhưng không phải ai cũng biết tới nó, nên không ai trồng trầm hương nổi.

Bạn là cây nào, và bạn suy nghĩ như thế nào, điều đó nó không chỉ ảnh hưởng tới số phận của riêng bạn, mà nó còn ảnh hưởng tới số phận của cả một quốc gia, một dân tộc, một chủng loài nữa.

Người đàn ông đó chạy xe ngoài đường mặc áo mưa cánh dơi màu xanh dương cũ kỹ, che không đủ đôi chân, mà bên hông cũng bị sứt cái nút bấm nhựa duy nhứt, nên anh ta đã ngồi lên vạt sau của cái áo mưa còn vạt trước thì kẹp vô cái baga giữa sườn cũng không tránh khỏi ướt nhem mình mẩy, chiếc áo mưa chỉ đủ che cây đờn tranh, thứ tài sản có lẽ là quý giá nhứt của ảnh.

Cơn mưa không đưa anh Sáu về tới tận nhà mà bỏ rơi ảnh ngoài phố thị, anh Sáu về tới nhà mình lúc gần 11h khuya. Dắt chiếc xe vô nhà, khoá cửa tắt máy xe xong, việc đầu tiên ảnh làm là gỡ cây đờn ra dựng lên chiếc bàn sát vách, rồi mới cởi áo mưa, thò qua khung cửa sổ giũ cho bớt nước rồi lôi vô máng lên vách, quay ra mở bao lấy cây đờn ra ngồi coi có bị ướt chỗ nào không để lau khô.

Chị Sáu nghe lục đục vén màn dòm ra, hỏi:

ủa mưa hả anh?

Anh Sáu vừa nói vừa kéo lại mấy con nhạn trên cây đờn:

mưa ngoài xì-gòn hà, chạy hồi nó nhỏ rồi nó ráo em. Cơm nước gì chưa, anh có đem hộp nem nướng về nè.

Chị Sáu ngồi dậy:

em ăn hồi tối rồi, anh nghĩ sao giờ này chưa cơm nước. Có nem hả, để em lấy mấy lon bia. Mà anh ướt nhẹp rồi, vô thay đồ đi rồi ra ăn cho nó ngon anh.

Anh Sáu đứng dậy cởi áo:

thôi bia gì, nãy anh có uống chút đỉnh rồi, ta nói khách nó khui nó mời, không uống nó giận.

Chị Sáu vừa quay vô tủ lạnh, rồi dòm lại anh, rồi quay vô tủ áo lấy mấy thứ khô ráo với cái khăn đưa anh Sáu:

ừa vậy thôi, anh ăn đi, tưởng anh mua về lai rai thì em ngồi với anh cho dzui, chứ bia bọt giờ này em đâu có ham.

Anh Sáu cười nhẹ, nói:

bữa nay tiền bông được hai trăm, tiền công được ba trăm hai, trả bà Oanh hết bốn trăm anh thiếu bữa giờ còn đâu mà mua, với trời mưa nữa. Cái này khách nó kêu dư ăn không hết nhà hàng đem vô chia cho tụi anh đem về đó chớ.

Chị Sáu chặc lưỡi:

ta nói, khách khứa đâu mà sang dữ, con mắt lớn hơn cái bụng, kêu chi cho cố mà ăn không hết dzậy cà.

Anh Sáu thay đồ xong, quay vô bàn ngồi mở hộp lấy nem ra, nói:

bữa nay anh đi đờn cho cái sự kiện kia, chủ tiệc là cha nào giàu lắm, mời khách khứa toàn tây không hà, đãi tiệc búp-phê, nên đồ ăn nó thừa mứa dzậy đó chớ. Mà ta nói anh ghét đờn mấy bữa này lắm, tại mùa mưa quán nó ko kêu thường nên anh đi thôi.

Chị Sáu lại ngồi chung với anh Sáu, lựa miếng nem, bỏ miệng, vừa ăn vừa nói:

thôi đi anh hai, đi làm sự kiện sướng gần chết, ngồi máy lạnh đờn khách tây nghe, có đồ ăn đem về nữa, tiền bông anh nói nhiu, hai trăm hả, ừa, bình thường anh đi đờn cho cái quán nghệ sĩ gì đó tiền bông nhiu anh, năm chục héng, ừa…

Anh Sáu nói:

anh đờn bên đó tiền bông năm chục nhưng mà người nghe hiểu anh quánh bài gì, biết anh ngắt nhịp nhấn nhá chỗ nào nó đã, nó trúng, còn anh đờn cho mấy thằng tây nghe như đờn khảy tay trâu, anh có trật nhịp cũng có đứa nào biết đâu, tụi nó lo ăn uống xí xô xí xào có đứa nào quan tâm tụi anh đờn cái gì trên sân khấu đâu em.

Chị Sáu nuốt miếng nem, xong cười:

tự ái nghề nghiệp nè. Thôi đi anh ơi, người ta còn kêu đờn tranh đi quýnh là người ta trân trọng mình rồi, bây giờ thiên hạ toàn hát tiếng tây tiếng u, em đi chơi với mấy con bạn, với ở nhà mở tivi lên coi thấy tụi nó toàn nghe nhạc “cha” với “lu” gì gì không hà, nhạc đó mới thịnh ông ơi, cái đờn tranh của ông có tui nghe à nha.

Anh Sáu quay qua dòm chị Sáu đương nhe răng cười cầu tài sau câu nói đó:

em biết cái gì, ba cái cha chiếc lu liếc đó anh nghe không có lọt lỗ tai, mà em lảm như có tụi em hiện đại biết nghe hả, tụi anh hồi đó chơi cái thứ đó nát nước rồi, giải phóng xong mấy đứa biết hát tụi nó vượt biên trơn trọi, bây giờ nói thiệt với em mấy đứa đương hát cái thứ đó anh nghe không có lọt lỗ tai.

Chị Sáu nói:

anh không nghe lọt nhưng mà người khác nghe lọt là được anh ơi. Mà anh nghe lọt đi nữa thì anh cũng đâu có tiền bo cho tụi nó, đúng hông, cốt tụi nó hát cái thứ đó là cho tây nó nghe, thì tây nó mới có đô lẻ bo chứ bo ba cái đồng năm ngàn mười ngàn ai mà thèm anh.

Anh Sáu im, ngẫm nghĩ một chút, rồi ậm ừ:

ừ thì, nhưng mà tụi nó hát dở quá, anh người Việt nghe còn thấy sai huống hồ gì tụi tây em?

Chị Sáu bốc thêm miếng nem nữa, vừa nhai vừa nói:

em nói anh nghe, tụi tây nó đâu có thèm quan tâm anh hát nhạc của nó trúng hay trật. Em thí dụ như bây giờ đương có thằng tây nào mà đương nổi á, cái thằng gì “giót giót” á, nó hát trật lất, ngọng líu ngọng lo bài Bắc Kim Thang đi, rồi anh có nghe ra hông, người ta có nghe ra hông? Em là em nghe không ra rồi, nhưng mà tại sao thiên hạ ai cũng vỗ tay? Tại nó hát tiếng mình, anh hiểu hông, anh hát tiếng người ta, mà anh hát trật, người ta vẫn biết, nhưng mà người ta vẫn thích, vẫn bo cho anh, đúng hông?

Anh Sáu nói:

thì đúng là như vậy, nhưng mà tụi nó không hát tiếng Việt, nhạc Việt cho hay đi, cũng được chớ sao, nhạc Việt Nam mình biết nhiu thứ hay mà không hát, đi hát cái thứ không phải sở trường của mình chi cho nó cực người hát, cực người đờn, rồi cực luôn người nghe dzậy hà.

Chị Sáu nói:

bởi vậy anh mới còn ôm cây đờn này mà đờn hoài đó anh hai, người ta nhà cao cửa rộng, xe hơi tỷ tỷ rồi. Em nói rồi, nó hát trật, hát rớt nhịp, hát không hay đi nữa, nhưng mà trong mắt mấy thằng tây á, nó tới xứ mình là xa lắm, mọi rợ lắm rồi, mà có một con mọi trên sân khấu hát cái bài nó quen ơi là quen, thì hát cỡ nào nó cũng nghe ra, đúng hông anh. Ờ, mà nó nghe ra, là không phải nó nghe cái con mọi đương tru tréo trên sân khấu, mà nó nghe cái tiếng nhạc trong đầu nó kìa, rồi hết bài, nó dzui, nó móc túi lấy đô ra bo, sướng hông anh, một đô tới hai chục ngàn. Còn anh coi đó, mấy người chơi đờn, nghe đờn nghe ca dân tộc như anh, có phải là người an nam không, người an nam nghe xuống câu vọng cổ xong vỗ tay rào rào chứ đâu phải quăng bông lên sân khấu rào rào cho anh lụm. Mà có đi nữa thì họ quăng nhiu, mười ngàn, hai chục, năm thằng Việt Nam mới bằng một thằng tây. Cho nên mấy đứa nhỏ nó biết nó hát không được ba cái “cha chiếc” đó, nhưng mà nó vẫn cố hát là vậy, tại cái đó nó sang, nó ra thế giới được, nó gần gũi với văn minh nhân loại được, quan trọng nhứt là nó được bo tiền đô đó anh.

Anh Sáu nói:

em nói như chị hai anh. Nhưng mà hỏi em, ai ai cũng làm vậy, rồi ai giữ cái hồn nước nhà?

Chị Sáu cắn miếng nem cuối cùng, đứng lên dọn cái hộp đem đi dzục, nói với anh Sáu:

hồn tụi mình anh còn lo chưa xong, ở đó đi lo hồn nước nhà. Đánh răng rồi đi ngủ anh.

Bà Tư, sống ở Long An. Nhà bà Tư là một căn nhà không lớn, không nhỏ, có vườn tược trồng ba cái cây ăn trái, có cái ao nuôi cá, có miếng ruộng giao cho đứa con thứ ba kêu là cậu Ba ở chung nhà mần lúa một năm ba mùa, có mấy đứa con của cậu Ba năm nay mười chín hai mươi đứa mới cưới dâu đứa mới gả chồng cũng gần đó sớm chiều chạy ra chạy vô tíu tít. Việc trong nhà có người làm, việc ngoài đồng cũng có người làm, nên bà Tư sống có thể nói là an nhàn, trong nhà không thiếu trái gì, cũng không thiếu con gì.

Bà Tư có bảy người con, đều đi làm ăn xa, có cậu Ba là ở chung nhà vì tánh cẩu thích ăn đâu ở đó không thích đi xa, còn sáu người con còn lại người thì lên rừng làm gỗ, người thì làm cà phê, cao su, người thì mua bán ngoài chợ, người thì xuống miệt Năm Căn chế biến tôm cá khô, ai cũng có gia đình, con cái ba bốn đứa. Nên cái dòng của bà Tư, không tính chị em thì riêng bà Tư đã là cái cội của đâu khoảng hai, ba chục nhánh thế hệ kế tiếp.

Nói thì nói vậy, chứ căn nhà của bà Tư quanh năm cũng chỉ có tiếng chim kêu, chó sủa, thi thoảng có tiếng trẻ con là mấy đứa cháu nội đi học về chạy qua nhà bà nội xin vô vườn bẻ trái cây ăn, chứ quanh năm vắng lặng, đông nhất chỉ có mùa cuối năm, tết nhứt, thì cái đám con đứt ruột sanh ra của bà Tư mới lùm đùm dắt díu nhau về cội, căn nhà mới rộn lên được đôi ba ngày.

Dường như thành cái lệ, năm nào cũng vậy, người về đầu tiên là cô Út, làm cá ở dưới Cà Mau, rồi tới cậu Hai, cậu Tư làm cà phê với cao su, rồi tới cậu Năm làm trại gà, người về cuối cùng là cô Sáu, đi buôn bán trên Saigon. Cái thứ tự đó hiếm khi nào thay đổi chục năm nay, riết rồi thành cái lệ, tới nỗi bà Tư nhắm được ngày nào đứa nào dắt gia đình về đặng kêu mấy đứa ở sẵn trong nhà vầy:

“bây ra vườn bắt con gà ngon ngon vô luộc cho thằng Năm nó về nó ăn coi, nó nuôi gà đó nha bây, lẹ đi chứ trưa trưa là nó tới đó à nha”

Đó là bà Tư dặn từ sáng sớm của một cái mùng nào đó sau ngày đưa ông Táo, mà hay lắm, như có cái linh cảm, riết rồi không có đứa nào gọi điện báo là sắp về, mà cứ hễ sáng đó nghe má kêu làm cái món gì là mấy người con biết ngay rằng bữa đó anh, chị mình về, không sai một bữa.

Mấy người con đi làm xa cả năm trời, về nhà đem theo cái thứ họ làm cả năm đó về cho má, rồi cụ bị thêm một mớ dư dư đưa má đặng bà Tư đem cho hàng xóm, láng giềng quanh nhà, đặng bả khoe: cái này con tui làm nè, ông anh bà chị ăn “lấy thảo” nghen, mặc dù cái lấy thảo đó của bả là hai ba ký tôm khô một lượt, hay cả ký trà, ký cà phê. Tui nghĩ hên là con bà Tư không có ai làm nệm mút hay bánh xe, chứ có chắc hàng xóm của bả cũng có khi được tặng nệm mút, bánh xe bò “lấy thảo” nhân mùa Tết quá.

Cái nhà bà Tư cứ mỗi mùa Tết tới là không thiếu một cái gì, cây trái thì hái trong vườn có đủ, bánh tét thì lấy lúa nhà trồng gói, các loại mứt thì đã làm lai rai từ đầu tháng Chạp, còn các loại bánh kẹo hay khô chả thì mấy đứa con tha về đủ cả, tới nỗi cái nồi thịt kho là cái thứ duy nhất phải đi mua thịt ngoài chợ về nấu thì trong đó cũng có hai chục trứng gà của cậu Năm đem về. Năm nào nhà dư quá, thì bà Tư sai mấy đứa con hay có khi đích thân mình đem đi cho bớt mấy nhà xung quanh, đặng người ta ăn lấy thảo.

Cái làng quê của bà Tư nó cứ như vậy, nhà này đem cho nhà khác một mớ đồ ăn, nói một câu là “tui hùn cho sắp nhỏ ăn chơi cho dzui”, hay tùy vui buồn mà thêm thắt “cái này nhà lỡ làm, mà dư quá, nhờ ông anh bà chị ăn bớt giùm một miếng”, “năm hết tết đến, nhà tui cũng không có lảm gì ngon, thôi thì tui ăn cái gì thì ông anh bà chị ăn chung cho dzui nghen”. Mấy câu đó nói riết nó thành câu cửa miệng, nhiều khi nó ngắn gọn thành một câu trớt quớt như vầy “ăn cho dzui”, vậy đó, hết rồi.

Một năm, cái thứ tự xuất hiện của mấy đứa con bà Tư thay đổi sau ngày cúng ông Táo, là thay vì người về cuối cùng là cô Sáu thì năm đó người về cuối cùng là cậu Năm.  Năm đó, cả nhà đốt củi chụm nồi bánh tét ngoài hàng hiên xong tới khuya đi ngủ gần hết, còn bà Tư, cậu Hai và cô Bảy ngồi canh lửa, bà Tư ngoắc cậu Hai lại gần, nói:

má coi bộ năm nay thằng Năm nó làm ăn không có khá hả bây?

Cậu Hai dòm má, hỏi: ủa, sao má biết?

Bà Tư nói:

má đâu có biết, mọi năm nó dzìa sớm lắm, hăm bốn hăm lăm là nó dzìa rồi, năm nay tới sáng hôm nay nó mới dzìa, mơi mốt là giao thừa rồi, má nghĩ chắc nó trục trặc gì đó trong chuyện làm ăn nên nó mới lâu lắc dzậy, phải hông?

Cậu Hai nói: dạ đúng rồi má, năm nay cái trại gà của thằng Năm làm ăn hơi thất, nó phải ở lại ráng ra hết số gà cho tết chứ không qua mùa là gà già, không ai mua nữa.

Bà Tư nói: rồi có thua lỗ gì hông bây?

Cậu Hai nghĩ nghĩ, rồi nói:

con cũng không biết, thấy mặt nó căng quá, chắc hổng sao đâu má, có gì là nó bàn với anh em tụi con rồi.

Bà Tư nói: ừa, tụi bây coi nha, đửng để em bây thua lỗ rồi bỏ nghề tội lắm nha con.

Cái sự ăn Tết của bà Tư, tới bây giờ là hơn năm chục năm sửa soạn cái mâm ngũ quả cúng bàn thờ, đối với bà Tư, thì cái Tết là cái nghĩa đi cho. Không ai xin ai cái gì, cứ nhà có dư thì đem cho người khác vậy, năm này qua năm khác, thế hệ này qua thế hệ khác cứ truyền thừa, rồi ý nghĩa của cái sự đem cho đó nó vùi lấp trong biết bao nhiêu lễ nghĩa, để rồi người ta không nhận ra được đó chính là một nét văn hóa của ông bà.

Tiết Xuân, gọi là Tết, theo dòng thời gian thì là mở đầu một năm mới, là sự bắt đầu lại của một vòng thời gian bốn mùa mới, nhưng trong tâm tưởng của dân mình, người ta ăn Tết là để tổng kết cái năm vừa qua làm ăn được mất ra sao.

Nhìn cái sự ăn Tết của một gia đình, người ta biết gia đình đó cả năm rồi đã để dành được bao nhiêu. Nhà nào làm ăn khá cả năm, để dành tích lũy được nhiều thì cây trái bánh mứt thịt chả ê hề sum suê, quần áo cũng xúng xính màu sắc đẹp đẽ. Nhà nào làm ăn không khấm khá thì cái tết cũng âm thầm nhẹ nhàng trôi qua hơn.

Cái văn hóa Á Đông của người Việt nó tinh tế ở chỗ, cha mẹ ở nhà quê nhận cái mớ quà bánh của mấy đứa con đi làm ăn xa cả năm đem về, đâu phải vì cần mớ đồ ăn đó. Mà cha mẹ nào tinh ý nhìn mớ quà biếu đó sẽ nhận ra con mình làm ăn được hay không, nhà này nhìn mớ quà nhà kia đem qua tặng sẽ biết nhà kia sắm Tết sung hay yếu để biết bên đó năm nay được hay thất, anh chị em nhìn mấy đứa cháu mình ăn mặc tươi tắn tới đâu để mà nhắm coi ba má nó làm ăn tốt xấu.

Biết, không phải để hơn thua, mà để phụ nhau một cái tất niên tươm tất, và cũng để phụ nhau năm tới.

Thí dụ bà Tư thấy nhà hàng xóm tới hăm ba rồi mà còn im lìm quá là thế nào cũng kêu mấy đứa con “sắm giùm” cái Tết cho nhà bên đó. Rồi để coi, ra giêng thế nào bà Tư cũng kêu nhà bên đó tát cái ao, lợp cái nhà, làm một chuyện gì đó để lại quả cho bên đó có đồng ra đồng vô.

Thí dụ bà Tư thấy cậu Năm về ăn Tết trễ, gói quà bánh đem về cũng nhẹ hơn, bà nhận mà trong lòng không có trách, chỉ đem cái lo lắng của mình kể riêng với cậu Hai, đặng “bây coi nha, đửng để em bây thua lỗ…”.

Ý nghĩa của cái tất niên, cái gói quà bánh biếu cuối năm mỗi dịp tết đến, chính là như vậy.

Cái điều đó xảy ra thường lắm, không chỉ thường ở nhà bà Tư, không chỉ thường ở Long An, mà nó thường tới mức, người bây giờ đem một hộp mứt qua nhà người quen tặng mùa Tết chỉ biết là tặng, chứ không để ý rằng vùi sâu trong cái hành động mang tặng hộp mứt đó, là sự tinh tế quan sát nhau của ông bà mình hồi xưa.

Từ cái hồi đi mở cõi.

Câu chuyện ăn tết của bà Tư còn nữa, nhưng khai bút tới đây e đã dài, tui xin dừng phím, khi nào có dịp tui lại mở ra kể tiếp nghen.

Nhân dịp năm mới, tui chúc anh chị em một cái Tết đủ đầy sung túc, và một năm mới an khang, phúc lộc đầy nhà.

Một ngày của tui diễn ra rất đơn giản, sáng dậy kiểm tra email để coi có việc gì phải làm hay không, nếu có thì làm, không có thì thôi, sau đó thì đọc tin tức qua RSS reader, sau đó thì tui chơi với thằng cháu con của nhỏ em tới chừng nào nó ngủ trưa hay nó mệt thì tui làm một việc gì đó.

Cái việc gì đó của tui nó rất chi là đơn giản, không hề đụng chạm tới tiền “tỷ” hay “dự án”, “kế hoạch”, đại khái là những thứ rộn ràng như những bạn khác 34 tuổi hiện đang làm hàng ngày hàng giờ, và không hề quan trọng nếu so sánh với những công việc khác.

Có ngày thì tui chung vô studio thiết kế một mẫu sản phẩm da mới cho Felix Leather, cũng có ngày tui sửa đi sửa lại một mẫu đã thiết kế trước đó cho nó hoàn thiện trước khi ra rập và gởi đi gia công sản xuất.

Có ngày tui kiểm tra email, và qua studio soạn hàng, đóng hộp gọi bưu điện tới giao hàng cho khách hàng ở xa, rồi gọi vài cuộc điện thoại hỏi thăm khách hàng, kiểm tra tài khoản ngân hàng, mọi việc xong xuôi trong vòng buổi sáng.

Có ngày thì tui làm một cái website bán san hô của thằng em rể ( www.vongsanho.com). Tui làm website đơn giản thôi, trong vòng 1 ngày là xong, rồi cập nhật thông tin hình ảnh sản phẩm, nội dung website lên, rồi để đó, có người gọi điện thoại mua hàng thì tui đem gởi bưu điện giao hàng.

Có ngày tui chạy đi đăng ký hội chợ, rồi về nhà thiết kế một cái poster quảng cáo, rồi cập nhật Facebook, website, tạo event, đợi tới ngày thì đem hàng ra hội chợ giới thiệu và bán.

Có ngày tui chỉ ngồi xỏ 108 hạt san hô vào sợi dây cước cho khách hàng khó tính nhiều tiền muốn mua sản phẩm san hô độc đáo, mà tui xỏ cái tràng hạt đó tới lần thứ 4 tui mới hài lòng.

Đó là những ngày nhàn hạ.

Cũng có ngày tui phải chạy vô xưởng sản xuất ở Bình Tân, rồi chạy qua hai ba cái chợ nguyên liệu phụ kiện, đi nhong nhong ngoài đường từ 10h sáng tới 6h chiều, gọi hết pin điện thoại chỉ để tìm một cái nút cho mẫu thiết kế của tui.

Cũng có ngày tui chạy vô chợ Nhật Tảo mua 100 mét dây cáp đem về leo lên nóc nhà đi cáp mạng LAN, xong hì hục cài đặt máy in mạng, máy tính văn phòng, chia sẻ dữ liệu và đường truyền, và tui cũng ráp luôn tổng đài cùng mấy node điện thoại con trong văn phòng, khỏi thuê người ngoài làm. Riêng cái việc ghi âm lời chào tổng đài thì tui chưa có tự làm, vì tui biết cái giọng tui làm không được :D.

Cũng có ngày tui quay cuồng với đơn đặt hàng chậm giao của khách hàng, phải gọi hối thúc nhà xưởng tới đâu tới đâu rồi gọi qua khách hàng giải thích năn nỉ tè le.

Túm lại, là không có ngày nào của tui bị rộn ràng, bị hối thúc, bị họp hành, bị năn nỉ, bị hăm dọa, bị soi mói, và bị vội vã. Tui tìm được sự hứng thú cho mình trong những việc vô cùng nhỏ mà tui làm mỗi ngày đó, và tui làm từng việc từng việc một, cho tới khi nó hoàn chỉnh, tới mức có những việc tui chỉ làm 1 lần trong đời mình, không bao giờ quay trở lại làm việc đó lần thứ hai.

Có những ngày cái điện thoại di động của tui không ai thèm gọi, mà tui cũng không hề coi tới cái điện thoại coi có ai gọi hay không, hay thậm chí có một số bạn đã từng là nạn nhân của cái di động của tui: gọi mà tui không nghe. Nói một cách khác: tui không bị dính vô cái điện thoại của mình, và tui không bị lệ thuộc nó, cũng không có ai ép tui làm việc qua cái điện thoại di động được.

Sống chậm kiểu đó, là do số phận hay do tui muốn như vậy? Tui cũng không biết, nhưng tui thoải mái với hai tháng nhàn hạ kiểu này, mặc dù tui biết là tui đang sắp có một số việc với Nguyệt, với anh Vũ, với Trâm, với Hiếu, với Phong, với Phương, với Steven; mà nếu tất cả những việc đó cùng depart một lúc, thì tui sẽ cám ơn trời đất vì tui sẽ sụt được 10kg trong một thời gian rất ngắn :D.

Nhỏ em tui nó dẫn thằng con nó về VN chơi hai tháng đầu năm, và tui nhận thấy rằng nuôi một đứa trẻ từ lúc sinh ra cho tới lúc trưởng thành thật sự tốn rất nhiều công và sức của mọi thành viên trong gia đình. Nhà tui có tổng cộng 6 người lớn chăm một đứa nhỏ 18 tháng tuổi, mà cả 6 người lớn còn bị thằng nhỏ quậy tới mức không ai còn thời gian làm gì khác ngoài việc chăm nó. Má kể hồi xưa Má nuôi hai anh em tui rất dễ, tui cũng không còn nhớ là mình dễ tới mức nào, cũng không có gì làm cơ sở so sánh được, nhưng tui thắc mắc những người bạn của tui nhà chỉ có 2 vợ chồng đều đi làm, mà sinh con ra thì sẽ làm sao với đứa nhỏ?

Như bây giờ, sau khi viết cái entry này, tui sẽ trả lời 2 cái email, rồi làm một việc nhỏ nhỏ khác.

Và bởi vì mỗi ngày làm được một việc nhỏ như vậy, tui thấy mình may mắn.

bao nhiêu người còn cắn răng bám trụ phải chăng mong một ngày phong vân vần vũ mưa trút xuống ngàn cho đòng đòng lúa trổ cho cá chép hóa rồng vượt vũ môn quan nghe dịu dàng như cái nắng tháng tư nghe êm đềm như mưa buông tháng bảy nghe thinh thang như suối nguồn tuôn chảy nghe thì thầm như cơn bão ngoài khơi nghe trong đêm ai cất tiếng ru hời nghe minh mông bài đồng dao ngoài ruộng nghe lũ tuôn thong thả ngày đêm nghe ngọt mềm từng bước chân nứt nẻ nghe biển động sóng vỗ tàu khe khẽ nghe rì rào như mưa lũ đầu nguồn bàn tay khum khum chỉ che vừa đôi mắt mà cũng có khi chặt đá chém bùn dám trèo lên non cao ngậm ngải tìm trầm dám cầm bánh lái vượt ngàn khơi một đi không trở lại ai quay lưng không nặng tình non nước ai đi rồi ai biết tỏ cùng ai…

Tôi dạo một nốt La trưởng trên phím đàn, bởi nốt này dịu dàng như những ngọn gió thu nhè nhẹ thổi phía trên những tán lá phong, mang theo cái lạnh tưởng chừng lơ đãng mà thấu xương thấu thịt. Ngọn gió lượn lờ qua những toà nhà cao tầng, những ngọn đồi cao, những cành cây đang vươn lên kiêu hãnh và thì thầm những lời nói gì đó, mà bất chợt làm run rẩy từng mảng bê tông cốt thép, từng tảng đá to lớn và làm rụt rè ngay cả những cành cổ thụ già nua đã trải qua bao mùa gió chướng.

Nốt La trưởng chỉ đứng sau nốt Si, nốt cao nhất của 7 nốt nhạc. Thành ra âm vực của làn gió mang thanh âm La trưởng cũng cao vút, xoáy vào tận trong từng lớp áo khoác của người đi đường, thổi tốc lên từng đám lá cây xao xác đang cố bám víu vào cành bằng chút sức tàn lực kiệt, và cuối cùng, những làn gió mang thanh âm La trưởng đó thổi vút lên bầu trời, xua những đám mây đang treo lơ đãng trên cao đó thành từng cụm một, rồi kéo chúng đi ra chỗ khác, để thỉnh thoảng ánh mặt trời lại lấp ló đâu đó trên không trung, nheo mắt nhìn xuống mặt đất và nhoẻn nụ cười, nụ cười hiếm hoi của những ngày Thu lạnh lẽo.

Làn gió mang thanh âm La trưởng như những người giám ngục Azkaban, đang bay lơ lững canh gác tầng không gian phía trên những tán lá cây, mà những chiếc lá là những tù nhân của ngục Azkaban, đang nằm thoi thóp chờ chết. Những kẻ giám ngục mang thanh âm La trưởng này thỉnh thoảng ghé vào một tử tù, đặt lên môi nó một nụ hôn của thần chết, và lạnh lùng rút sạch sinh khí của nó, rồi bứt nó ra khỏi cành, thổi nó bay vào không trung để được ngắm nhìn ánh mặt trời lần cuối, rồi quay lưng tiếp tục công việc canh gác của mình, để mặc kẻ tử tù rơi xao xác xuống mặt đường…

Tôi dạo một nốt Đô trưởng, bởi nốt này vững chải, cân bằng và vui tươi khỏe khoắn như những toà nhà cao tầng, những cây cổ thụ cao ngất và những đỉnh núi vững chắc đã trải qua không biết bao nhiêu mùa gió chướng. Những vị thần Sáng này vươn mình kiêu hãnh trên không trung, thách thức những ngọn gió Thu đang chơi trò chơi chết chóc của chúng, và như không cần quan tâm đến sự đe dọa đáng sợ đó, những vị thần Sáng mang ra những bảng màu rồi ngồi xuống tô điểm cho không gian của mình, như khước từ sự có mặt của thời gian.

Họ tô những mảng màu vàng óng ả lên những tán lá phía trên cao. Họ dậm thêm những sắc đỏ cho những lá phong, nhuộm đỏ cả một con đường. Họ bôi từng vệt màu nâu đặc lên những cành cây đang vươn ra phía ngoài kia của lưng chừng núi, và họ tô một màu xám xịt lên từng vách đá dựng đứng, từng mảng mây trôi lững lờ.

Nhưng họ – những vị thần Sáng – những toà nhà cao tầng, những đỉnh núi, những cành cây cổ thụ vững chắc kia – không đủ đông để chống chọi lại với những ngọn gió mang thanh âm La trưởng đầy kiêu hãnh và xuyên thấu tim gan kia. Họ đứng co ro, chật vật và thỉnh thoảng, thỉnh thoảng mà thôi, khe khẻ nhúc nhích để nói với những đồng liêu rằng ta còn sống đây, chứ chưa bị chúng nó hút hết nhựa sống đâu.

Những thân cây cổ thụ, những toà cao ốc, những đỉnh núi bỗng dưng đứng co cụm, và lặng im, để mặc cho những cơn gió Thu làm trời làm đất quanh mình, để giữ chút làn hơi ấm còn sót lại, và để giữ cho không gian và thời gian đứng lại. Ngày trở nên ngắn hơn, không còn thuộc về nốt Đô trưởng nữa, mà đã dần chuyển qua nốt Mi trưởng, nốt của những nhớ nhung xao xuyến.

Những nhớ nhung xao xuyến mang tên Mi trưởng đã mang ta về với cái lạnh nhè nhẹ, và dịu dàng của Sài gòn những ngày Thu đang đến. Những ngày này, ra đường buổi sáng sớm với cái áo lạnh quanh năm chỉ mặc có mấy ngày, người Sàigòn không quen với cái lạnh bất chợt này, bỗng dưng thấy vui vui trong bụng.

Đi không dám đi nhanh, vì sợ cái làn hơi ấm của cơ thể mình tan biến mất. Cười không dám cười tươi, vì sợ gió lùa vào miệng lạnh buốt tới chân răng. Nói truyện cũng nhỏ nhỏ nhẹ nhẹ, dường như sợ cái lạnh đang ghé thăm Sàigòn phật lòng, kéo đi đâu mất, thì lại phải trở về với những ngày nóng nực thường niên.

Nốt Mi trưởng kéo tôi trở về với quá khứ, của những ngày mới học lớp 10, đi học buổi sáng sớm lạnh run cầm cập, mà vẫn tỏ ra trai tráng nam nhi không thèm mặc áo lạnh, để được bạn gái mua tặng một chiếc áo ấm mà vẫn còn giữ đến bây giờ. Nốt Mi trưởng của nỗi nhớ kéo tôi về với những ngày mưa tầm tã của những năm mười hai, cười đùa đó, rồi lại bận tâm về những lớp học thêm, những môn thi tốt nghiệp, những cuốn sách luyện thi đại học chất đống trên bàn.

Hợp âm La thứ dành cho mùa Thu của tôi đã dứt, mà sao nó vẫn ngân vang trong lòng, ngay cả khi tôi buông ngón tay ra khỏi phím đàn và nhấc bàn chân ra khỏi pedal.

Mùa Thu có khi vô cùng cũ kỹ, có khi mới mẻ đến không ngờ, cũng như hợp âm La thứ vậy, phải không bạn…

(Photo: Mùa thu ở Kaleidoscope, California – Mỹ và Arboretum, Phần Lan.

*Music: Tổ khúc Bốn Mùa (Violon)- Antonio Vivaldi, bài giao hưởng Mùa Thu cung Fa trưởng, chương 8, phần một)

hình minh họa, không phải hoa anh túc

Tui đứng lặng giữa một cánh đồng hoa anh túc giữa lưng chừng đồi trên xứ sở trung du của một tỉnh miền núi của Việt Nam.

Những cây hoa anh túc mọc thẳng đứng, vươn lên không trung như đón nhận tất cả những tinh hoa của trời đất, hứng lấy cái nắng ban mai của mặt trời, đón những làn gió hiếm hoi thỉnh thoảng mới thổi qua miền đất xa xôi này, và cố giữ những giọt sương đêm trong từng búp hoa của mình, để hoà quyện với màu mỡ của đất, của thứ nhựa cây đầy ma lực này, và nở bung ra những bông hoa anh túc đẹp như tranh vẽ.

Trong ánh nắng bình minh vàng rực phía cuối chân trời, những bông hoa anh túc đang cố nhón chân lên cao hơn một chút để giành lấy cái nắng đầu ngày cho mình. Mặt trời đang mọc từ phía dưới chân đồi kia như một chiếc quạt khổng lồ vươn những nan quạt của mình đến mọi ngóc ngách của cuộc sống, đánh thức những giấc mơ của vạn vật đang còn say ngủ giữa cánh đồng hoa anh túc. Những tia nắng sớm len lỏi vào từng gốc hoa, nheo mắt đứng nhìn những gương mặt ngái ngủ của những búp á phiện còn lười biếng chưa nở, rồi tiếp tục cuộc thám hiểm, khám phá những vùng đất tối tăm khác mà bóng đêm vẫn còn chưa bị đẩy lùi hết.

Những đám mây trôi bềnh bồng trên không trung ửng sắc nắng sớm làm hồng lên cả một vầng trời, và những cơn gió nhẹ từ sườn đồi thoai thoải phía xa đang chơi trò cút bắt với nhau, chúng nấp vào từng tán lá cây, nấp vào bụi cỏ, thi thoảng bắt được nhau giữa lưng chừng bãi đất trống, tạo thành những cơn lốc nhỏ bất thần lăn vào những luống hoa anh túc, cuốn tung những bụi phấn từ những búp hoa đang hé mở và thổi bay những phấn hoa lên không trung, và rồi bỏ đi để cho thiên nhiên làm nốt công việc của mình là thụ phấn cho những bông hoa cái đang vươn vòi ra để đón nhận những phấn hoa vàng vàng đang bay đó.

Cũng như bao cánh đồng khác, ở đây người ta cũng gieo, cấy, chăm sóc, vun bón và thu hoạch. So với 1 hecta của nhà nông trồng lúa, thì 1 hecta trồng hoa anh túc mang lại lợi nhuận hơn cả trăm cả ngàn lần. Một tấn gạo ngon nhất vùng đồng bằng sông cửu long có giá rẻ hơn một trăm gram nhựa á phiện nguyên chất trên vùng trung du này.

Trẻ con miền trung du này cũng có những thú vui như bao đứa trẻ khác. Tui ngoắc một vài đứa lại và chia cho chúng vài viên kẹo, chúng rón rén cầm lấy và cảm ơn tui rồi ù té chạy vào cánh đồng hoa đó, chia nhau nhấm nháp cái thứ ngòn ngọt từ miền xuôi mà cha chúng không bao giờ mua cho. Chúng vô tư chạy giỡn giữa những thân hoa cao ngang tầm người lớn, mang tuổi thơ của mình đặt dưới gốc cây á phiện, và rồi cũng sẽ như cha như anh, chúng cũng sẽ trở thành những người trồng và lấy nhựa á phiện. Và cũng như bất cứ người nông dân chân chính nào, những đứa trẻ này cũng sẽ thử cái sản phẩm mà mình làm ra và chúng cũng sẽ tự hào vì chất lượng của những bông hoa anh túc kia là tuyệt hảo.

Tui quay lưng bước lên xe tiếp tục cuộc hành trình của mình khi mà mặt trời đã ở trên cao ngọn đồi, chiếu sáng bừng toàn khung cảnh của một cánh đồng hoa đang rực rỡ trong mùa thu hoạch kia. Cảnh vật đẹp tuyệt vời, nhưng những đứa trẻ lớn lên từ cánh đồng á phiện đó sẽ đi về đâu?