[Saigon] Những Con Hẻm

Ở Saigon, ngoài những con đường sáng trưng thẳng tắp, lúc nào cũng ồn ào nhộn nhịp, còn những con đường yên tĩnh hơn, nhỏ hơn và ngắn hơn, người ta gọi là hẻm. Hẻm ở Saigon hồi xưa, xưa lắm, vẫn có tên, như những cái ngõ ngoài Hà Nội bây giờ, nhưng lâu dần lâu dần, người ta quên mất đi những cái tên không chính danh đó vì người mới tới thì làm biếng học tên, còn người cũ cũng dễ chịu đổi thay, nên bây giờ hình như ít có ai nhớ tới những cái tên hẻm ở Saigon nữa, mà người ta gọi chúng bằng số.

Nếu căn cứ vào số nhà có xuyệt (/) hay không để gọi là mặt tiền hay hẻm ở Saigon thì nhiều khi cũng hụt hẫng, vì có những căn nhà tới 2 xuyệt, mà nằm ngay mặt đường lớn bốn làn xe cộ chạy qua tối ngày, có nhà không có xuyệt nào, nhưng lại nằm tít sâu cuối con hẻm cụt quanh năm chẳng ai lui tới. Nên ở Saigon, chỉ có thể tới tận nơi hay hỏi tận mặt thì mới biết căn nhà đó ở trong hẻm hay ngoài mặt tiền mà thôi.

Những người bạn gốc Saigon của tui vốn nhiều, phân nửa ở nhà mặt tiền, phân nửa ở nhà trong hẻm. Nhưng rồi dần dần, số người chọn hẻm làm nơi ở dần đông hơn, chắc có lẽ tốc độ phát triển và sự ồn ào của đường sá đã làm người ta mệt mỏi hơn, nên người ta dần chui vào trong hẻm. Đó là những người bạn gốc Saigon, còn những người bạn ở tỉnh của tui, thì chưa từng có người nào ở một căn nhà mặt tiền, trừ hai trường hợp, một người ở nhà mặt tiền một con đường tuốt trên Thủ Đức, và một người ở nhà mặt tiền tuốt khu nhà mới xây bên quận 8.

Hẻm Saigon gần như chứa chấp, dung nạp được mọi thành phần dân cư. Ở Saigon, dễ dàng tìm được hẻm nhà giàu, hẻm lao động, hẻm nghệ sĩ, hẻm chả lụa, hẻm kẹo kéo, hẻm cải lương… nghe cái tên hẻm là mường tượng được thành phần cư dân trong hẻm đang làm nghề gì. Chắc có lẽ người ta nói buôn có bạn, bán có phường, nên những người cùng nghề thích chọn ở chung với nhau để hỗ trợ lẫn nhau.

Tui có một anh bạn làm họa sĩ. Nhà anh ta ở trong một con hẻm nhỏ chỉ vừa một chiếc xe gắn máy chạy ra vô, hai chiếc ngược chiều nhau thì sẽ có một chiếc phải lùi lại tìm khoảng trống để nép vô nhường đường cho chiếc kia qua mặt. Hẻm nhỏ như vậy, nên những tia nắng trong hẻm vào những buổi bình minh và hoàng hôn trở nên những món quà tuyệt mời mà thiên nhiên ban tặng cho anh bạn họa sĩ của tui, và nó trở thành ý tưởng sáng tác cho khá nhiều tranh của anh ấy. Anh bạn này có một thói quen, là làm gì thì làm, cứ đúng 4h15 phút là anh ta bỏ tất cả mọi việc, lôi cái ghế đẩu bằng cây trong góc nhà ra bắc trước cửa, pha ly cafe, rồi vừa nhâm nhi cafe, vừa nhìn ra đầu hẻm.

Đầu hẻm nhỏ hẹp, bề ngang chỉ khoảng 2m, lại nằm lọt thỏm giữa hai mảng tường cao và dài của hai căn nhà hai bên, nên nó trở thành một ống dẫn sáng, mà ánh nắng buổi hoàng hôn di chuyển từ mặt tường bên này qua mặt tường bên kia, từ từ soi rọi những mảng gạch bám rêu xanh xanh lộ ra dưới ánh nắng, ánh sáng phản chiếu của những ô cửa kính từ bên này qua mặt tường bên kia, điểm xuyết lên một mặt tường gạch đỏ cũ kỹ từng ô vuông sáng ngời, trắng xóa một cách đều đặn, và những ô sáng đó thay hình đổi dạng. Thỉnh thoảng, những cơn gió bên trên bị mảng tường cao chặn lại ùa xuống đất, thổi tung những tờ giấy báo cũ, những cái lá vàng, và chúng cuộn mình lại, tung mình lên những mảng tường cao lấp lánh ánh nắng chiều đó, một cách im lìm, một cách đầy ngẫu nhiên bất chợt, tựa hồ như có một thế giới của chúng đang trỗi dậy mà không ai hay biết ngoài kia.

Đúng lúc đó, một thiếu phụ người mảnh dẻ mặc một chiếc đầm hoa ngắn, một tay giơ lên ngang trán che ánh nắng chiều đang xộc thẳng vào mặt cô ta, một tay đang cố níu đứa trẻ đang cố vùng vẫy thoát khỏi vòng tay mẹ, lướt qua đầu hẻm. Người thiếu phụ khi lướt qua đầu hẻm, cô ta nghiêng đầu vô thức nhìn vào sâu bên trong hẻm và đặt ánh mắt rơi ngay vào chỗ anh bạn họa sĩ của tui đang ngồi yên bất động. Không biết cô ta có cười không, nhưng ngay lập tức, cô ta quay đầu nhìn lại hướng đứa con mình đang chạy phía trước, và tất tả đuổi theo nó. Việc đó diễn ra cũng chỉ trong tích tắc, chắc vừa kịp lúc tờ giấy báo bị cơn gió thổi tung lên lúc nãy tà tà đáp xuống đất, như người ta hạ màn một màn diễn trên sân khấu, như một dấu chấm hết của một đoạn văn tả cảnh. Anh bạn quay qua nói với tui:

  • anh nhìn cảnh đó được 10 năm rồi, ngày nào cũng vậy đó chú em. Mày thấy đẹp hông?

Tui không biết anh ta hỏi tui thấy cái gì đẹp? Ánh nắng chiều đẹp, hay ánh nắng phản chiếu của những ô cửa kính trên mảng tường loang lổ đẹp, hay những món đồ nho nhỏ bị cơn gió hất tung lên không trung đẹp, hay cô gái đẹp, hay đứa trẻ đẹp, hay tất cả những thứ đó đẹp, nhưng anh bạn tui chưa bao giờ mang cái cảnh đó vào những bức tranh của anh ta. Một thằng họa sĩ thật ích kỷ, tui nghĩ, hắn chỉ cho thiên hạ coi những cái gì hắn đã ngắm chán chê, còn cái cảnh hồi nãy, hắn độc chiếm riêng mình hắn chiêm ngưỡng, đã 10 năm. 10 năm, bất giác, tui quay qua hỏi:

  • ủa 10 trước cũng vẫn là nhỏ hồi nãy với đứa con y dzậy hả anh, em thấy hơi kỳ…

Tên ích kỷ từ từ nuốt ngụm cafe, có lẽ hắn đã thủ sẵn câu trả lời rồi:

  • bậy, 10 năm trước, nàng chỉ đi qua một mình thôi, cũng vào giờ này, nhưng hồi đó, nàng không che nắng, và cũng không có đứa nhỏ nào trơn trọi…

Tui mở miệng định hỏi tiếp, nhưng tên khốn ích kỷ đó dường như biết tui muốn hỏi gì, hắn nhảy vào miệng tui:

  • đúng rồi, ngày nào cũng vậy, từ khi phát hiện ra rằng đầu hẻm nhà anh có em thiên thần sẽ xuất hiện đúng 4h15 mỗi ngày đó, anh đã ngồi đây, nhìn cái cảnh này hàng ngày. Em thiên thần đó làm cái gì mà cứ đúng 4h15phút lại xuất hiện ngay chỗ đó hả, anh đâu có quan tâm mậy, anh nhìn nó từ lúc ẻm đi một mình, cho tới lúc ẻm có bầu, rồi ẻm vắng một thời gian, rồi sau đó ẻm lại xuất hiện với thằng nhỏ đó. Rồi rồi, mày khỏi nói, anh không có rảnh đi ra làm quen hay hỏi thăm đâu, anh chỉ việc ngồi đây, và ngày ngày ngắm nhìn cái màn diễn mà ông trời diễn mỗi ngày một lần cho anh coi thôi. Miễn là anh đửng trễ giờ.

Hắn có lẽ là tên khốn Saigon ích kỷ và lười biếng nhất mà tui từng gặp. Nhưng ở Saigon có một con hẻm như vậy đó mấy bạn.

Tui cũng có một thằng bạn khác, nhà ở cuối một con hẻm cụt, được bít lại bằng cánh cổng sau của một trường trung học, để mỗi chiều tan học lại mở ra cho đám học sinh trung học ùa ra, làm ồn con hẻm được một lúc rồi đóng lại im lìm mãi tới chiều hôm sau. Tui chơi với nó vì hai đứa cùng thích chụp hình, nói chung thằng bạn đó cũng khá tốt, vì thỉnh thoảng nó lại đem một trái sake qua nhà cho Má tui, nói nhà con trồng, trái chín cây nên đem qua. Rồi sau khi Má tui cắt ra, nhúng bột chiên được một rổ sake thì gói lại một phần bỏ hộp kêu tui qua đưa cho nó ăn coi trái sake nhà nó ngon hay không, tới chừng tui đem qua nhà cho nó phần sake chiên đó mới phát hiện nhà nó chẳng có cây sake nào cả, mà nó hái sake của cái cây mọc bên trong trường trung học xòe nhánh ngang lan can nhà nó, và tên tham lam đó cứ thế mỗi năm đợi mùa sake ra trái lại thản nhiên thò tay bứt trái sake nào vô phước lủng lẳng trước cửa phòng nhà nó, để đem qua nhà tui tặng, rồi sau đó sẽ được lại quả một mớ sake chiên, xem ra tên tham lam đó chẳng mất công mất của gì cả, quả thật trời thương hắn. Nhưng sake không phải là lý do tui lôi hắn vô câu chuyện của mình, mà vì hắn có những tấm hình mà cả đời tui chắc cũng không bao giờ chụp được.

Nhà hắn có 3 tầng, và một cái sân thượng, nhiêu đó chiều cao đủ vượt khỏi bức tường của ngôi trường trung học sát vách cuối hẻm nhà hắn, nên cứ mỗi lần nhức đầu vì công việc, hay mệt mỏi vì cuộc sống, hay đơn giản là rảnh rỗi, hắn lại mượn cái ống tele 300mm của tui để cắm vô cái máy cà khổ của hắn, rồi leo lên nóc nhà hắn, ngụy trang bằng một tấm carton bự chảng đắp lên người, rồi chĩa ống kính tele đó vào những lớp học, những hành lang, và những góc sân trường, rồi bấm. Ôi lạy …, tui muốn nói lạy Chúa, nhưng Ngài vốn không liên quan gì tới câu chuyện này, nhưng lạy Chúa, ngài đã quá ưu ái cho tên tham lam trộm sake đó.

Trong những tấm hình đó của hắn, có một nhành phượng đỏ rực che mất một 1/3 tấm hình, phần còn lại là khung cửa gỗ đậm màu nâu cũ kỹ của lớp học, và những tấm áo trắng đang gò người xuống bàn học để viết một cái gì đó. Có một cô học sinh không cắm mặt xuống bàn để viết, mà cô ấy đang nhìn qua cửa sổ, ánh mắt rơi tuốt đâu đó trên một nhành phượng khác, và ánh mắt đó đen nháy, to tròn, và trong lành hết mức.

Trong những tấm hình đó của hắn, có hai cậu học sinh nam đang chơi caro trong lớp học giờ ra chơi, tên tham lam bạn tui đặt hai cậu học sinh đó nằm sau cánh cửa sổ bằng gỗ, giữa một tấm bảng gỗ xanh lá cây và một bức tường vàng vọt, giữa những cái bàn học sinh ngổn ngang tập sách đang mở ra, bút mực đang quăng ngổn ngang bề bộn.

Trong những tấm hình đó của hắn, có một ông thầy giám thị già khoanh tay nép vào góc tường trên hành lang lầu một nhìn xuống quan sát đám học sinh; có một cậu bé đang cố chạy hai bước lên rổ đang lơ lửng cách mặt đất 3 tấc và ánh mắt thèm khát nhìn vào trái bóng đang lơ lửng cách rổ một gang tay, có hai bàn tay đang nắm nhau mà tui nhìn mãi cũng không biết tay nào của con trai, tay nào của con gái, và có những buổi tan trường đầy áo trắng dưới đường, tung bay trong ánh nắng chiều vàng rực và đổ bóng dài suốt con hẻm cụt. Chắc có lẽ tui sẽ không cho tên tham lam trộm sake này mượn ống tele 300ly của tui lần nào nữa, vì hắn cứ thỉnh thoảng khoe tui những tấm hình như vậy, mà không bao giờ gởi đăng tờ báo nào hay bán cho ai, đồ tham lam ích kỷ.

Saigon còn vô vàn những con hẻm như vậy, và những câu chuyện như vậy, nhưng để kể hết chắc tui sẽ cần tới một cuốn sách. Thôi để đó, khi nào có thêm thời gian, tui sẽ viết tặng các bạn vậy, bây giờ lại phải dẹp những con hẻm như vậy vô, để chường mặt ra những con đường đông đúc xe cộ…

Likes(0)Dislikes(0)

5 thoughts on “[Saigon] Những Con Hẻm

  1. nơi em ở cũng có những con đường bé bé, mỗi lần buổi chiều tầm 4h30, khi nắng bắt đầu nhạt dần là leo lên tận gác mái ngồi trên tường ngăn cách giữa hai mái nhà nhìn xuống( nhà em cao hơn), nhìn mọi người, cảm giác thật thoải mái
    em cũng ước gì được một lần nhìn qua ống kính đó. anh kể mà xen lẫn nhiều cảm xúc quá

    Likes(0)Dislikes(0)
  2. Cám ơn chú nhiều lắm.... Làm con tưởng tượng ra mấy con hẻm ở Sài Gòn. Nhiều kỷ niệm nhất là con hẻm của học sinh. 🙂 thiệt dễ thương, thiệt nhớ

    Likes(0)Dislikes(0)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *