Viết tiếp về Thương Mại Điện Tử ở Việt Nam

Tất nhiên, nói tới thương mại điện tử thì quan trọng nhất vẫn là hai chữ thương mại, tức là mua bán. Điểm quan trọng trong thương mại điện tử tức là mua bán được điện tử hỗ trợ, tức là kinh doanh dựa trên công nghệ, hay nói một cách dễ hiểu hơn cho các bạn Việt nam vốn quen với những từ chuyên mônđao to búa lớn kinh doanh dựa trên công nghệ thông tin.

Chính vì cách hiểu đó, nên có hằng hà sa số các công ty thay vì chạy đua mảng kinh doanh thì họ lại chạy đua trong mảng công nghệ thông tin.

Không thiếu những công ty cứ gặp nhau là hỏi: pagerank của website mày bao nhiêu? Xếp hạng Alexa mày bao nhiêu? Pageview website mày là mấy chục ngàn một ngày? Mày có làm SEO hông? Server chạy trên con gì? vân vân thay vì họ cần hỏi là: bán được nhiêu hàng?

Lý do duy nhất để những công ty tự xưng là họ đang làm thương mại điện tử chạy đua công nghệ thông tin chủ yếu chính là  họ không làm thương mại điện tử, hay đơn giản hơn: họ chỉ đang làm bước thứ nhất, sơ khai của thương mại điện tử: chuẩn bị cho cơ sở hạ tầng, chứ chưa hề (và có lẽ là không bao giờ) bước lên được các nấc cao hơn của thương mại điện tử.

1/ Cơ sở hạ tầng của Thương Mại Điện Tử là gì?

Nếu đối với một cửa hàng bán nón lá ABC, họ mở một cửa hàng để bán nón trên đường, thì cơ sở hạ tầng của họ sẽ bao gồm: mặt bằng, kệ trưng bày, đèn điện, trang trí nội thất và tất nhiên là sản phẩm trưng bày.

Cơ sở hạ tầng, hiểu nôm na chính là cái nền được xây dựng lên để người bán hàng có thể giới thiệu và bán sản phẩm của mình cho người tiêu dùng một cách thuận tiện. Và tính thuận tiện sẽ càng tăng cao khi có càng nhiều cửa hàng ở nhiều nơi, tức là mạng lưới phân phối (Places – Distribution) của tiệm bán nón lá ABC được mở rộng để vươn tới nhiều khách hàng hơn nữa.

Đồng thời, khi ABC mở rộng mạng lưới phân phối hàng của họ, họ sẽ tốn nhiều tiền tỉ lệ thuận với số lượng cửa hàng mở ra. Ví dụ, chi phí để mở một cửa hàng tối thiểu sẽ là 10 triệu đồng chưa tính chi phí nhân công, thì họ sẽ phải chi 100 triệu cho mười cửa hàng. Một con số không nhỏ đối với một hộ gia đình bán nón lá nhỏ.

Lại có một hộ bán nón lá XYZ, sản phẩm y hệt ABC, nhưng họ không chọn kiểu mở cửa hàng bán lẻ truyền thống như ABC, mà họ xây dựng một website để giới thiệu hàng của mình, địa chỉ đại khái là nonlaxyz.com

XYZ sẽ cho chụp hình lại tất cả những sản phẩm họ đang sản xuất, mô tả sản phẩm, và liệt kê những lợi ích của nón lá rồi nhờ kỹ thuật viên đưa lên trang web nonlaxyz.com. XYZ sẽ chi khoảng 3 triệu đồng (giá thời điểm 2011) cho việc thiết kế một website tích hợp công cụ mua hàng (shopping cart), thuê hosting để đặt website này khoảng 1 triệu đồng/năm nữa (giá thời điểm 2011). Và kho hàng của XYZ sẽ là bất cứ nơi đâu, có thể chính là nhà của họ, hay một kho hàng nào đó thuê với giá rất rẻ chỉ để nhận hàng và giao hàng, chứ không cần phải thuê một vị trí mặt tiền như các cửa hàng truyền thống.

Như vậy, cơ sở hạ tầng của XYZ không phải là mặt bằng, kệ trưng bày, đèn điện, trang trí nội thất như kiểu các cửa hàng truyền thống nữa. Cơ sở hạ tầng của XYZ lúc này chính là website của họ, hosting đặt website đó, đường truyền internet và các thiết bị máy móc như server, router, và thậm chí, có thể chính là bưu điện, bởi vì lúc này thì bưu điện sẽ chính là người giao hàng của XYZ.

Chi phí dành cho cơ sở hạ tầng của ABC mắc (10 triệu/cửa hàng, cùng lúc tiếp mười mười lăm khách hàng trong khu vực lân cận của cửa hàng đó) hay chi phí dành cho cơ sở hạ tầng của XYZ mắc (4 triệu cho một trang web có thể cùng lúc tiếp 1 triệu khách hàng từ bất cứ nơi đâu trên thế giới)?

Câu hỏi đó dành cho những người làm kinh doanh, và đặc biệt dành cho những người làm thương mại điện tử ở Việt Nam, thật không dễ trả lời. Bởi vì:

2/ Tính bất ổn của hệ thống mạng ở Việt Nam

2.1 – Bất ổn thứ nhất: website được thiết kế dựa trên các nguồn mở (open sources) miễn phí

Giá 3 triệu đồng để thiết kế một website thương mại điện tử quả thật là không tưởng đối với bất cứ một web developer chính thống nào, tức là những bạn phải viết từng dòng lệnh <header> hay lập từng dòng function, từng module để xây dựng nên một hệ thống vận hành và truy xuất database ổn định, nếu bạn bắt tay vào từ đầu, bất cứ một web developer nào cũng cần ít nhất 6 tháng để hoàn thành bộ source code đó, và một ngày làm việc 10 tiếng là ít nhất.

Nhưng hiện nay ở Việt Nam thì hệ thống mã nguồn mở miễn phí để chạy các trang bán hàng trực tuyến có chức năng giỏ hàng (shopping cart) là rất phổ biến. Có thể kể ngay lập tức Joomla (với plugin), WordPress (với plugin), osCommerce, ZenCart, OpenCart, Magento là các hệ thống mã nguồn mở sẵn sàng cung cấp cho bạn từ A tới Z tất cả những đoạn source code cơ bản nhất để bạn có thể dựng lên một website có chức năng giỏ hàng trong vòng 3 phút.

3 phút, và thêm khoảng 1 giờ làm việc để chọn layout (theme) cho trang web, và thêm khoảng 4h để customize toàn bộ trang web theo ý thích của khách hàng XYZ để lấy 3 triệu đồng. Nhanh và đơn giản, và đầy bất ổn.

Những mã nguồn mở miễn phí không có nghĩa là bạn có thể hack được dễ dàng. Joomla, osCommerce, hay OpenCart đều đựơc viết bởi các chuyên gia lập trình uy tín trên thế giới, và được cộng đồng lập trình phát triển nó tới mức hầu như những dòng source code đó đã trở thành hết giá trị xử dụng, và do đó nó trở nên không cần phải hack.

Nhưng khi đưa vào tay các lập trình viên Việt Nam, họ đã customize các đoạn lệnh đó một cách linh hoạt tới mức bạn sẽ hết hồn khi mở một đoạn mã nguồn của vài trang web bán hàng trực tuyến nội địa ra coi. Bản thân hệ thống lõi core coding không phải là vấn đề, vấn đề nằm ở việc customize của các lập trình viên nội địa.

Có rất nhiều đoạn code rất ẩu, chỉ với mục đính thỏa mãn con mắt của người yêu cầu thiết kề website XYZ, còn phía bên trong thì các phép tính, query loạn xạ, thậm chí có nhiều biến không thèm khai báo vì (họ cho là) không quan trọng. Tất nhiên chủ website XYZ đó không thể biết được cái đống gì nằm phía sau giao diện bóng bẩy của mình, chỉ có những người customize đống code đó mới biết cái gì nằm trong đó.

Và, khi những anh bạn web customizer đó nghỉ làm, họ sẽ mang toàn bộ “bí quyết” của cái website mà họ đã nhào nặn lên đó theo họ. XYZ có muốn thay đổi giao diện quả thật là một điều hết sức vất vả, thí dụ như trang web nào xây dựng trên osCommerce thì sẽ biết rằng họ sẽ phải làm lại một bộ source mới nếu muốn thay đổi giao diện web.

Tui gọi đó là phát triển không bền vững.

Likes(0)Dislikes(0)

4 thoughts on “Viết tiếp về Thương Mại Điện Tử ở Việt Nam

  1. Mở ngoặc dùm cho Lực, bên Joomla là component, plugin của Joomla ứng dụng kiểu khác. Nếu gọi chung là extension.

    Likes(0)Dislikes(0)
    1. @Vietus Dunus: cám ơn Dũng, lúc viết tui cũng nhớ, nhưng mà làm biếng, nên viết đại plugins luôn, bị nghĩ là ai làm Joomla cũng biết là tui đang nói tới cái gì ^^!

      Likes(0)Dislikes(0)
  2. hệ thống bank và thanh toán online mà mỗi khi cần làm gì cũng phải viết đơn với dòng Kính gửi... thì làm sao mà phát triển thương mại điện tử???

    Likes(0)Dislikes(0)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *