Nói chuyện về một trang TMĐT theo yêu cầu

Theo một cái comment của Trung và email của anh bạn này gởi cho tui, có đề nghị tui cho ý kiến về trang vatgia.com, cụ thể là nói về yếu điểm của nó, thì bây giờ bài viết này coi như câu trả lời của tui cho Trung hen.

Quý dzị nào thích bàn luận thì xin mời nhào vô góp chuyện cho dzui, đửng ngại chê bai chửi bới tui heng. Tui thì là người ngoài, chưa từng làm việc với vatgia.com, chưa từng có liên hệ nào hay động thái nào có liên quan tới vatgia.com hết nên nói về cái vụ này thì coi như “thấy sao nói dzậy”, ruột gan phèo phổi của người ta mình không có hiểu hết, cho nên bà con cô bác nào thấy tui nói tầm bậy thì làm ơn chỉ giùm, nghen!

Rồi, nhào vô, khỏi rào đón gì nữa.

Vatgia.com, ngay trong định vị thương hiệu của nó, là “Thiên đường mua sắm của người Việt, Website TMĐT B2C, C2C hàng đầu Việt Nam, đại siêu thị Online“, đã đặt một mục tiêu rất rộng, và hướng thẳng tới thị trường bán lẻ rất nhiều sản phẩm phục vụ đời sống của 84 triệu người Việt Nam. Xếp hạng ở Alexa thì là khoảng hạng 1900 toàn cầu, hạng 11 trong nước, Google PageRank là 5/10, nhìn sơ qua chỉ số đó thì không thể đánh giá trang vatgia.com này tầm thường được (nếu so với các trang mà tui cho là đối thủ của vatgia.com như chodientu.com, 5giay.vn…)

Mô hình của vatgia.com là tạo một portal có chức năng giỏ hàng, người bán hàng có thể đăng ký một tài khoản Chủ Gian Hàng (seller) để bày bán các sản phẩm của mình, và người mua hàng (buyer) tìm tới vatgia.com để lựa chọn và đặt mua những sản phẩm trong này. Như vậy, xét về quy mô kinh doanh, vatgia.com không cần tới hệ thống kho bãi, không cần tới logistic, giao hàng, không bỏ tiền để nhập hàng vô kho, quản lý kho và cũng không xây dựng phương pháp giao hàng từ kho tới người mua hàng.

Mô hình này của vatgia.com nếu nhìn dưới góc độ đầu tư thì khá đơn giản: xây dựng một trang web, tích hợp các công cụ và module phục vụ nhu cầu giỏ hàng, thanh toán trực tuyến, trưng bày đẹp mắt, xây dựng đội ngũ nhân viên kinh doanh tìm khách hàng (ở đây là các Chủ Gian Hàng) trả tiền để đăng ký gian hàng trên trang vatgia, xây dựng đội ngũ SEO để tối ưu hóa kết quả tìm kiếm của người mua hàng trên các công cụ tìm kiếm dẫn về trang web vatgia.com, rồi thu tiền dịch vụ khi Chủ Gian Hàng bán được hàng. Xong!

Nếu chỉ có như vậy mà xong thì đâu có rối chợ. Dưới góc độ kỹ thuật, quả thật đúng là như vậy đã xong, không còn gì phức tạp, vẽ vời nữa, công việc hàng ngày có chăng là cập nhật tính năng, module, làm công tác an ninh hệ thống (trong trường hợp có bạn nào quá rảnh hack vô vatgia.com), chỉnh sửa và cập nhật tin tức các sản phẩm từ các Chủ Gian Hàng, làm SEO sao cho kết quả tìm kiếm từ google hiện ra càng nhiều link dẫn về các sản phẩm được bày bán ở vatgia.com càng tốt. Dưới góc độ kinh doanh, đội ngũ nhân viên kinh doanh Sales Rep của vatgia.com ngày ngày xách cặp đi tìm chủ gian hàng, thuyết phục họ bán hàng trên trang web của mình nhằm tiết kiệm chi phí đầu tư một website bán hàng riêng (tất nhiên), giải thích các điều khoản thu tiền, trả tiền, hoa hồng, hàng họ với chủ gian hàng, và ký hợp đồng, đem về cho cty. Dưới góc độ marketing, đội ngũ marketing của Vatgia.com thì làm mưa làm gió trên các mạng xã hội, xây dựng các chương trình khuyến mãi giảm giá, event mạng xã hội cho bà con vô like trang của vatgia.com (bây giờ thấy hình như là khoảng 14.000 hit like rồi), chen chân vô các bài PR trên báo giấy, báo hình, báo tiếng, báo mạng để đề cập tới tên tuổi của vatgia.com (thí dụ như tui đang viết nguyên cái bài về nó nè, cũng là PR miễn phí cho nó dzậy á :)) ^^). Đội ngũ kế toán thì giải quyết, xử lý các hóa đơn thu chi hàng ngày. Đội ngũ admin văn phòng thì chạy ra chạy vô kiếm việc để làm, kiếm và tìm hiểu trang đối thủ, tìm bài viết, đại khái là làm những công việc văn phòng…

Như vậy, điểm yếu của vatgia.com nằm ở đâu?

1/ Tràn lan. Quá tràn lan. Thông tin trên vatgia.com phải nói là quá tràn lan. Với thứ hạng Google Pagerank và Alexa cao như vậy, gần như 50% các cú tìm kiếm thông tin về những sản phẩm bạn quan tâm đều có xuất hiện link của vatgia.com. Và điều này dẫn tới rất nhiều người dùng internet (IU – Internet User) coi vatgia như là một cuốn cẩm nang mua sắm hơn là một trang web có thể mua được hàng. Họ không quan tâm tới chức năng mua hàng của vatgia, họ chỉ quan tâm tới thông tin về sản phẩm đó trên vatgia mà thôi. Tui không có nắm được thông tin doanh thu từ bán hàng trực tuyến của vatgia.com là bao nhiêu, so với doanh thu từ bán banner quảng cáo, bán tài khoản Chủ Gian Hàng và các hoạt động Kinh Doanh của họ nên không có nhận xét ở đây là hiệu quả hay không, tui chỉ nói là: IU có thể coi vatgia.com là một nơi để tham khảo giá trước khi ra quyết định mua hàng, và họ sẽ tự đi mua hàng trong đời thực hơn là qua các bước đặt hàng và thanh toán trực tuyến. Thông tin quá nhiều có dẫn tới hành vi bị sai định hướng không? Trong trường hợp này, tui nghĩ là có.

2/ Thói quen mua sắm của người Việt. Như tui đã nói ở một entry trước đây: người Việt chúng ta nhảy thẳng một bước từ kênh mua bán truyền thống (tiền trao cháo múc) qua kênh bán hàng trực tuyến (không gặp mặt) mà bỏ qua bước mua hàng qua cataloge (gởi tiền qua bưu điện, đợi chuyển hàng về bằng đường bưu điện), do đó tâm lý không sẵn sàng cho việc “trả tiền trước rồi ngồi đợi một thời gian để hàng tới tay” (delay buying). Vatgia.com, cũng như rất nhiều, rất nhiều, rất nhiều trang web bán hàng trực tuyến khác đang kẹt vô cái vòng lẩn quẩn này, và, giải pháp để thoát ra chính là: cần những con cá chết trong một thời gian dài, từ đó thói quen mua sắm của người Việt mới dần thay đổi và thích nghi với việc mua hàng trực tuyến này.

3/ Sản phẩm không phù hợp cho việc mua trực tuyến. 10/14 ngành hàng của vatgia.com không phù hợp với khả năng mua hàng trực tuyến của người tiêu dùng. So với Amazon của Mỹ chọn sách và CD, so với Gmarket của hàn chọn thời trang và tiêu dùng, thì vatgia chọn những sản phẩm gần như không có người Việt Nam nào muốn mua qua mạng (trừ khi họ bị bại liệt, bệnh nặng không có khả năng đi đứng bình thường) như xe hơi, xe máy, bồn tắm, ampli nghe nhạc, điện thoại di động (bị thegioididong cạnh tranh mạnh ngay khúc này)… Tất nhiên, tui nói rất chủ quan, và tui tin là những người làm vatgia có quan điểm của họ khi phát triển một hệ thống ngành hàng như vậy, nhưng theo chủ quan của tui thì đây là một điểm yếu của vatgia, bởi vì nó tạo cho IU một thói quen “lên mạng tìm thông tin” rồi “ra quyết định mua hàng ở cửa hàng”. Nếu ai đó coi là đăng thông tin lên một trang web có chức năng giỏ hàng chính là thương mại điện tử, hay thương mại điện tử chính là tạo ra được một website có nhiều người bỏ tiền để mua banner quảng cáo và trả tiền đăng ký tài khoản bán hàng chính là thương mại điện tử, thì tui muốn nói là tui bỏ cuộc nếu có tranh luận với bạn đó.

4/ Vatgia không có kho để trữ hàng. Đây vừa là điểm ăn hên, vừa là điểm ăn hại của vatgia. Tui nói ăn hên là vì vatgia sẽ rất thuận lợi khi không bỏ ra một xu một cắc nào cho việc trữ kho, vận chuyển, trả tiền hàng nhập kho vân vân, tất cả những chủ gian hàng đều chịu trách nhiệm tự trữ hàng của mình, tự giao hàng của mình khi có đơn đặt hàng (PO), và tự bảo hành mọi vấn đề có liên quan tới sản phẩm, vatgia chỉ làm trung gian mua bán (và các hình thức marketing khác để IU nghĩ rằng vatgia đang bán hàng). Như vậy ăn hên ở đây chính là vatgia không có liên quan cũng như rủi ro gì trong việc tổn thất vốn hàng hóa, kho bãi, logistic vân vân. Còn tui nói ăn hại chính là một ngày đẹp trời, khi người tiêu dùng đã có thói quen lên mạng mua hàng và thanh toán trực tuyến, thì vatgia không tài nào đảm bảo được mọi PO của ảnh gởi cho các chủ gian hàng đều được đáp ứng 100% và không có lỗi gì xảy ra. Ít thì không sao, chừng 1000 PO có lỗi thì các bạn làm vatgia sẽ nhận ra tại sao tui nói đây là điểm ăn hại.

Tất nhiên, những người xây dựng vatgia không có ý định xây dựng một nhà phân phối bành ky đặng cạnh tranh với những nhà phân phối khác trong 14 ngành hàng họ đang có trên website, và tui cho là họ cũng không có khả năng làm điều đó, không có đủ vốn làm điều đó, và cũng không muốn các rắc rối rủi ro xảy ra trong kho của mình, khi phải chi bộn tiền cho mặt bằng, nhà xưởng, nhân lực, thiết bị, kho bãi ôi thôi ngốn biết bao nhiêu là tiền. Nhìn cái kho của Amazon đi rồi tự hiểu. Cái này, cái vụ không có kho này, nó là điểm yếu nhất của vatgia.com, bây giờ không ai thấy gì, bởi vì thực sự nó không có hoạt động gì mạnh mẽ, nhưng khi thị trường bắt đầu vận hành, thì các bạn làm vatgia.com sẽ thấy rối chợ ngay lập tức. Công việc của các bạn vatgia.com không chỉ dừng lại ở cái khúc đầu tiên tui nói đâu, không đơn giản là ngồi nhìn màn hình máy tính coi nó forward bao nhiêu PO rồi đâu, mà nó sẽ xà quần xà quần nghe điện thoại của buyer chửi bới, hỏi han mua sắm, gọi điện thoại hối Seller chuyển hàng, trả lời thắc mắc, vân vân và vân vân mà tui không có rảnh kể hết ra đây, bạn nào biết quản trị tất nhiên tự hiểu khúc này là cái gì.

5/ Hệ thống thanh toán. Vatgia xử dụng payment gateway Bảo Kim cung cấp một danh sách các phương thức thanh toán trực tuyến rất đa dạng, và cũng đồng thời cho IU một sự lựa chọn: xem địa chỉ của seller. Chi dzậy? Cho tui hỏi cái vụ cung cấp địa chỉ của seller trong thông tin sản phẩm đó mang ý nghĩa gì dzậy? Để đổ thừa trách nhiệm khi có sự cố xảy ra: “ê, có địa chỉ của seller nè nha, ai biểu hông tới thẳng đó mua đồ chi rồi bây giờ trách tụi này? Tụi này chỉ giới thiệu hàng giùm thôi” hả? Hay để tăng tính thật thà của vatgia: “nè nha, địa chỉ đây, không tin giá của tụi này thì cứ gọi hỏi thẳng đi rồi biết” sao? Tui không hiểu vụ này, hoặc là do tui quá hiểu bản tính cũng như bản chất của người Việt Nam kinh doanh nên mới lòi ra vụ này, nhưng mà tui không đồng ý cái vụ cung cấp địa chỉ của seller lên một trang bán hàng trực tuyến. Chịu khó chạy qua Gmarket coi người ta làm kìa! Dùng cổng Bảo Kim cũng tốt, nó làm tăng giá sản phẩm khi mua trực tuyến^^, tăng rủi ro thanh toán (nếu IU xử dụng fake payment), tăng thời gian chuyển PO (phải đợi khớp lệnh của ngân hàng), và nó làm người mua thấy nản, xong rồi bỏ luôn vụ trả tiền trực tuyến, chịu khó tròng cái quần mặc cái áo vô xách xe vừa ra đường hóng gió vừa coi được hàng, trả tiền chắc ăn xong ôm hàng về. Êm đẹp!

6/Thu tiền từ Gian Hàng Đảm Bảo và Quảng Cáo. Tức là những gian hàng nào không trả thêm tiền thì bị kêu là không đảm bảo, và gian hàng nào trả ít tiền thì không có quảng cáo treo bên ngoài, và trong vatgia bán một đằng, ngoài banner quảng cáo một nẻo? Vậy thì cái vụ này nó linh hoạt tới mức làm xáo trộn tính minh bạch của thị trường, còn nhớ hồi đó thầy Thêm có nói một câu: linh hoạt quá sẽ thành tùy tiện. Tui không biết tiêu chí nào của vatgia để xếp một gian hàng nào đó là đảm bảo hay không, mà tui ngờ rằng vatgia dựa trên 2 tiêu chí: giải quyết nhiều PO êm đẹp và trả tiền để mua danh hiệu này. Cả hai giả thuyết này đều chất chứa sự nguy hiểm trong nó, mà người gánh chịu tai tiếng sẽ chính là vatgia. Có lẽ họ lường trước được rủi ro số 6 này sẽ xảy ra nên họ nhảy vô cái rủi ro số 5 ngay phía trên cho chắc ăn. Tránh rủi ro bằng một rủi ro, haiz…


Tạm thời tui dừng lại ở đây, vì tui không có cơ hội nào được tiếp xúc với một bạn nào làm vatgia để học và hỏi thêm về ruột gan phèo phổi của họ để mà đưa ra thêm những nhận định khác có liên quan tới kiến trúc của hệ thống thương mại điện tử số 1 của Việt Nam này. Nhưng tui nghĩ là chúng ta nên tặng vatgia một lời khen, về sự dũng cảm, về lòng quyết tâm, và về công sức và chi phí cũng như thời gian mà đội ngũ nhân lực của vatgia đã bỏ ra để xây dựng nên vatgia.com đang hoạt động mạnh mẽ trên mạng như chúng ta đang thấy. Tui tin là những bạn đang làm vatgia đều thấy được rủi ro của nó, và đều có kịch bản để giải quyết những rủi ro đó rồi, chứ nếu không, thì thị trường sẽ có thêm một con cá chết, và sẽ có nhiều người mất việc.

Gì thì gì chứ tui không thích đọc tin xấu về thương mại điện tử ở Việt Nam. Nội bộ của chúng ta đã quá ghê rồi, giờ chỉ còn cái mạng là bộ mặt để thế giới dòm vô quýnh giá dân Việt mình thôi, nói gì thì nói, ráng chút cho nó coi được chứ bỏ lơ là thúi quắc luôn, hic…

@Trung: rất tiếc là em cho anh cái deadline bài này quá ngắn, anh chưa đủ thời gian tìm hiểu thêm thông tin cũng như gặp mặt em trực tiếp nói chuyện nhiều hơn, nhưng mà bài đã mở, em cứ comment thêm, anh sẽ bàn tán với em trong comment hay trong email cho dzui với tinh thần trao đổi là chính ha, chứ anh cũng hông giỏi giang gì hơn mấy anh chị khác là mấy trong ba cái dzụ này đâu. Chúc em cuối tuần vui vẻ và ăn Tết lớn nghen.

Likes(0)Dislikes(0)

13 thoughts on “Nói chuyện về một trang TMĐT theo yêu cầu

  1. Tui cũng đồng ý với Demi ở mục số 1.
    Tui hay google những thứ cần mua, tui thường vào vatgia chỉ để tham khảo...giá, địa chỉ nơi bán rồi tự đi mua.
    Nó giống một trang QUẢNG CÁO thông tin hàng hóa tổng hợp hơn là một trang TMĐT.

    Likes(0)Dislikes(0)
  2. Nhân viên của Vatgia.com hay Chodientu.vn suốt ngày gọi điện cho tui để mời chào tham gia gian hàng, nhưng họ đâu hiểu là nếu 1 cổng TMĐT hoạt động hiệu quả thì k mời chào thì thương gia họ cũng nhào vô. VG hay CDT chỉ lừa được những người còn đang mù mờ về TMĐT và đang "bí" kênh bán hàng thôi, chứ với 1 shop như của tui: có website, có cửa hàng, có 1 lượng fan kha khá trên fb thì chuyện đó là thừa. Mất công quăng sp lên đó rồi cả năm chả thấy 1 cái PO nào ra hồn thì chán lắm. Cảm ơn DF đã có 1 bài comment tưng bừng và chuẩn xác. Cho mình xin bài này post zìa blog nhé. Ok?

    Likes(0)Dislikes(0)
  3. Hachi em cũng có một gian hàng trên Vatgia, nhưng nó không có hiệu quả gì to lớn về mặt bán hàng cả, chỉ là có chút tích cực ở việc lượng truy cập vào thẳng web Hachi từ vatgia có tăng lên, search hàng hóa thì cũng dễ nằm trong top đầu vì hàng có đăng trên gian hang vatgia.
    Chứ cả năm 1 cái đơn hàng cũng không có nữa.
    Ý kiến cá nhân là em thấy trang vatgia để hình ảnh giao diện của mình rối như một cái nùi, em không thiện cảm mấy. Mỗi lần vô là cảm giác như một cái chợ vậy, thấy ngộp và không tạo được niềm tin mấy 😐

    Likes(0)Dislikes(0)
  4. Nếu có những yếu kém như vậy, liệu trang vatgia này sẽ bị gặp những thách thức (Threat) như thế nào hả anh ?

    Likes(0)Dislikes(0)
  5. Với lại, em thấy phần 3/ chưa phù hợp lắm. Em thấy các trang TMDT của Nhật (rakuten, kakaku) đều có bán mấy thứ này (trừ ô tô, xe máy thì chắc là không), nhưng họ vẫn rất thành công. Hồi ở Nhật, máy vi tính, máy ảnh em toàn mua qua 2 trang trên.
    Vậy, vấn đề của vatgia là không cạnh tranh nổi, chứ không phải là lựa chọn sai ngành hàng.

    Likes(0)Dislikes(0)
    1. @Trung: trả lời em từng mục nha: 3/.

      Nhận xét của em không khác nhận xét của anh, nhưng do anh không nói rõ ý của mình. Thị trường mục tiêu của vatgia là người tiêu dùng trong nước, khác với người tiêu dùng ở những nước mà việc mua hàng trên mạng đã rất quen thuộc. Đúng là ở những nước khác thì lên mạng mua máy chụp hình hay máy tính xách tay, pin điện thoại, RAM, HDD, lense vân vân rất phổ biến, và đối với một số người tiêu dùng Việtnam có đi nước ngoài thì việc mua hàng trên mạng này không có gì là yếu kém hay sai lầm cả.

      Trong trường hợp của vatgia, sở dĩ anh nói nó là điểm yếu là vì định hướng thị trường mục tiêu so với sản phẩm mà họ bán có hơi không khớp. Có thể vatgia đã nghiên cứu thói quen của thị trường (market behavior), có thể chưa nghiên cứu, nhưng theo kinh nghiệm trong thị trường bán lẻ nội địa của anh thì đa số người tiêu dùng trong nước còn rất xa lạ với việc trả trước 2000USD cho một trang web nào mà mình không biết trụ sở nó ở đâu, người bán hàng là ai, mua hàng mà không được sờ mó xài thử để ba tới bốn ngày sau mới có thể nhận được hàng.

      Như vậy điểm yếu của vatgia trong vụ chọn lựa ngành hàng này chính là định hướng sai thị trường mục tiêu và chọn sai sản phẩm. Nói theo ngôn ngữ marketing căn bản thì là chọn sai mồi câu cá, hì.

      5/ câu hỏi này của em rất hay, chứng tỏ là có nghiên cứu những đối thủ khác sòng phẳng. Đúng, kakaku, gmarket và thậm chí amazon cũng có đăng link của nhà bán lẻ, nhưng hiệu quả thị trường (market effects) của vatgia và các trang kia khác nhau. Giá đưa ra của các nhà cung cấp (S-supplier) của các trang web khác là khác với giá của website đó, có nghĩa là bản thân kakaku cũng là một S, và nếu Trung nghiên cứu kỹ hơn thì giá của kakaku luôn là giá thấp nhất so với các S khác, việc đăng thông tin các S này ảnh hưởng tới việc ra quyết định mua hàng ở kakaku hay ở một website khác ở chỗ người tiêu dùng sẽ nhận ra giá cả của kakaku thấp hơn các nơi khác. Điều này nằm trong hoạch định marketing (so sánh giá cả, tăng độ tín nhiệm, tăng giá trị sản phẩm) hơn là nằm trong định hướng phát triển website.

      Lý do anh nói đây là điểm yếu của vatgia là vì vatgia đăng kèm luôn danh sách của chính nhà phân phối mà vatgia đang bán hàng, tức là vatgia tự định vị mình chỉ là một trang giới thiệu thông tin hơn là một trang thương mại điện tử. Hy vọng Trung hiểu ý anh, còn chưa hiểu thì bàn thêm vô ha, hehe...

      Likes(0)Dislikes(0)
  6. Về phần 5/, em thấy trang kakaku.com của Nhật (thực ra vatgia.com là copy gần như nguyên si của trang kakaku này, mỗi tội lởm hơn) cũng link trực tiếp đến seller, nhưng họ vẫn thành công. Vì sao đây lại là 1 điểm yếu của vatgia ?

    Likes(0)Dislikes(0)
  7. @Adrenaline, Jacob và Trâm: mình đều là nạn nhân của vatgia ở một mặt nào đó, và là người hưởng thụ của vatgia ở một vài mặt khác.

    @Trâm: anh hông nghĩ Hachi lại có gian hàng trên vatgia đó nha, mà nghĩ lại, có gian hàng Hachi cũng tốt, khả năng người dùng google cụm từ chảo không dính sẽ ra sản phẩm của Hachi trên vatgia cao hơn, hehe, ít ra nếu người ta bấm vô link của sản phẩm chảo không dính của Hachi trên vatgia thì cũng tạo được một khái niệm cho họ là: Hachi cũng có bán sản phẩm này. Tuy vậy cả năm mà không có cái PO nào thì cũng hơi quá :))

    @Jacob: tội nghiệp :)) ráng đi anh bạn, hehe, mí em nó còn gọi dài dài :))

    Likes(0)Dislikes(0)
  8. chào Demi cảm ơn về bài viết rất hay của bạn.
    Mình đang làm cho 123Mua.vn
    Nếu rảnh cho mình cafe chia sẻ nhé:)

    Rất vui dc quen Demi

    Likes(0)Dislikes(0)
    1. @Hiếu: chào Hiếu, cám ơn lời khen về bài viết ngắn này, hy vọng có dịp gặp mặt học hỏi nhiều hơn về kinh nghiệm thực tế của các bạn đang làm thương mại điện tử ở VN mình 😀

      Likes(0)Dislikes(0)
  9. Ad cho e hỏi?
    5 áp lực cạnh tranh của website vatgia.com? được ko ạ

    Likes(0)Dislikes(0)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *