Lâu Lâu Kể Chuyện Tư Vấn (Tập 1)

Tui cùng mấy người bạn xây dựng cái này: www.vishnuconsultancy.com, làm tư vấn chiến lược kinh doanh và chiến lược marketing được sáu tháng rồi. Làm chung thì là sáu tháng, nhưng mà tự làm riêng thì mỗi công ty thành viên cũng có ít nhứt 5 năm kinh nghiệm. Nhiều chuyện đã làm rồi, có chuyện nhớ, có chuyện quên, hôm nay đem chuyện gì nhớ ra thì viết lại, đặng sau này lỡ có quên thì còn đọc lại, còn nhớ được. Với lại bạn nào đã từng làm việc chung với tui (khách hàng hay đối tác) thì đem chuyện lên đây kể cho dzui héng.

Nói chung thì nghề tư vấn ở Việt Nam chưa có phát triển. Nói tới Tư vấn, chắc chắn nhiều bạn sẽ nghĩ tới tư vấn du học và tư vấn bảo hiểm, một số ít có liên quan tới hai chữ tư vấn là tư vấn du lịch (thiệt ra là bán hàng), tư vấn đầu tư (cò đầu tư), tư vấn thiết kế (thiệt ra là kiến trúc sư), tư vấn xây dựng (thầu xây dựng), tư vấn tài chính (cho vay tiền) vân vân và vân vân, nhưng mà nó chưa có cái hiệp hội, cũng chưa có quy định quản lý ràng buộc, chưa có chứng chỉ hành nghề, nên chủ yếu tư vấn viên hay bị kêu là cò.

Giống như marketing hồi xưa được hân hạnh đặt cho cái tên là Tiếp Thị dzị á.

Nói chung là số mình bị sao á, nhào vô làm cái gì là y như cái đó bị định kiến nặng nề. Okay, trở lại Chuyện của tui đi, định kiến xã hội không quan tâm nữa.

Công việc của tui là tư vấn chiến lược marketing, tư vấn đầu tư, tư vấn thị trường. Công việc cụ thể là xây dựng kế hoạch marketing, xây dựng kế hoạch bán hàng, xây dựng kế hoạch truyền thông, cụ thể nữa thì đửng hỏi nha, nói ra dài dòng lắm, nếu mấy bạn biết một kế hoạch marketing cho 1 năm trung bình của tui dài khoảng 20 – 30 trang A4 (không tính các giấy tờ chú thích hay tài liệu tham khảo đính kèm).

Giờ lôi chuyện buồn ra nói trước đi, chuyện vui nói sau héng.

Chuyện buồn là, sau gần chục năm đi làm tư vấn cho người ta (nghề tay trái), tui phát hiện ra là nhiều công ty (quy mô trên 200 – 1000 nhân viên) chả cần cái kế hoạch kinh doanh hay kế hoạch marketing gì hết, chia ra làm hai loại, cứ vậy mà làm, biết sao hông? Tại

  • loại thứ nhứt) mấy bạn chủ công ty, giám đốc công ty có quen biết với “sếp lớn”, “sếp đầu ngành”, hay quen biết “quan lớn”, rồi thờ phụng quan, rồi cúng dường cho quan, dzậy là cứ có nhiêu hợp đồng lớn nhỏ quan đưa cho làm hết, trời ơi ta nói, đây là thành phần KHÔNG BAO GIỜ CẦN TƯ VẤN, cũng KHÔNG BAO GIỜ CẦN MARKETING, cũng KHÔNG BAO GIỜ CẦN SALES. Dzậy chứ cần gì? Cần một đội ngũ bợ đít quan lớn, sẵn sàng nghe điện thoại: “alô chú đang ở đâu, tụi anh đang ở chỗ này này này nè, ra đây ngồi chơi” là lật đật chạy ra ATM rút mớ tiền chạy tới ngồi chầu chờ trả cái bill của bữa nhậu đó. Phải có tai nhưng không có miệng, phải có mắt nhưng không có não.

  • loại thứ hai) mấy bạn chủ công ty tháp tùng quan lớn (cũng vẫn là kinh doanh bằng mối quan hệ) đi tây đi tàu, tham gia chém gió lobby (lobby là từ để chỉ khái niệm vận động hành lang, tức là đứng chỗ kín nhờ người ta giúp mình cái này cái kia, có lại quả cho ân nhân), đi đánh golf, đi du thuyền, nói chuyện dự án đầu tư bên tây bên tàu (mà chỉ nói thôi, không biết cái gì hết). Chi dzậy? Đem hợp đồng về nước gia công rồi xuất khẩu, dzậy thôi á. Đi càng nhiều thì hợp đồng càng về, chỉ sợ ở Việt Nam không mướn đủ thợ gia công thôi chứ đửng sợ không có hợp đồng.

<

p>Dzậy đó, dzậy mà cái đầu ngây thơ của tụi này lúc mới bắt đầu vô nghề tư vấn đã xác định những công ty đó là khách hàng mục tiêu của mình. Rồi ra sức chào mời họ làm khách hàng cho dịch vụ tư vấn của mình. Sau một thời gian chào mời vật vã mà không có con ma nào thèm đoái hoài tới, tụi này mới thấm dần rồi ngộ ra là: họ không cần chiến lược kinh doanh, họ không cần chiến lược marketing, họ cũng không cần cái gọi là tư vấn gì hết. Họa may gọi điện thoại cho mấy ảnh mà nói vầy nè: “anh xxx hả, anh tư (hay anh sáu anh bảy anh tám anh chín anh mười gì đó) đang cafe với tui nè, anh rảnh hông ra đây nói chuyện chơi” thì họa may họ mới cảm thấy lời nói của mình có trọng lượng, chứ mà gởi họ một cái bảng theo dõi tình hình kinh doanh để chỉ ra là nó đang thiếu cái này cái kia là họ khỏi thèm trả lời email hay điện thoại mình luôn, ai lịch sự lắm thì quăng lại một câu: “mày bị điên hả”.

Bữa đi tư vấn cho ông khách người Nhựt, ổng hỏi theo bạn ở Việt Nam có bao nhiêu công ty làm ăn theo kiểu ăn bám đó, tui nói khoảng 60% công ty Việt Nam làm ăn kiểu đó, ổng nói theo ổng dzậy là hơi ít so với tưởng tượng của ổng, tui cười.

Do đó, khách hàng của tui chỉ gồm toàn những công ty có sẵn mối quan hệ, hay bạn bè giới thiệu cho nhau, hay những công ty quăng hồ sơ thầu mời thầu công khai thôi. Mà cũng chủ yếu là bạn bè giới thiệu nhau, chứ vụ đấu thầu cũng hên xui lắm. Cho nên mình làm ăn với bạn của khách hàng càng phải thận trọng hơn, vậy mà cũng không ít lần nghe chửi, khách hàng chửi thì mình nghe, nhưng mà rõ ràng mình trúng, nhưng mà vẫn phải nghe, đâm ra trong những cái chi phí mà mình báo cho khách hàng, có âm thầm cộng vô một khoản Chi phí nghe chửi, cũng khổ.

Tư vấn gặp khách hàng biết mình muốn gì thì không nói, mình còn mừng nữa là khác. Khổ nhứt của nghề tư vấn là gặp khách hàng KHÔNG BIẾT MÌNH MUỐN GÌ.

  • Hỏi: Ủa không biết muốn gì thì tại sao đi thuê tư vấn?
  • Trả lời: Dzậy nó mới đi kiếm tư vấn chứ nó biết nó muốn gì thì nó làm luôn rồi.

Sai, không hẳn là bạn biết bạn muốn gì thì bạn làm luôn mà không thuê tư vấn đâu. Vì nhiều khi mình biết mình muốn vậy đó (gọi là nhu cầu), nhưng mà mình không biết làm sao để đạt được cái điều đó (gọi là khả năng). Tức là khi không có khả năng để thỏa mãn nhu cầu thì phải đi kiếm tư vấn. Dễ hiểu ha. Quay trở lại chuyện khổ nè: bạn không biết nhu cầu của bạn như thế nào mà bạn vẫn đi kiếm tư vấn để thỏa mãn cái nhu cầu của mình. Vậy nhu cầu của bạn là gì? Đó, vậy mới khổ đó. Kể nghe chuyện này.

Bữa kia có khách hàng gọi điện thoại hẹn gặp tui, tui tới gặp, khách hàng giới thiệu quy mô công ty là 200 công nhân + 100 nhân viên văn phòng, vốn pháp định là 100 tỷ, doanh thu mỗi năm là 600 tỷ, giờ muốn tăng doanh thu lên thành 1000 tỷ mà không mở rộng quy mô quá 20%. Tui hỏi thêm vài câu hỏi kỹ thuật nữa, kiểu như chi phí của anh là nhiêu, lợi nhuận của anh là nhiêu, vốn của anh là vốn vay hay vốn tự có, vốn trung hạn hay vốn dài hạn, các khoản đầu tư khác từ nguồn vốn đó của anh, vay ngân hàng nào lãi suất bao nhiêu vân vân, những câu hỏi trực tiếp mà tui nghĩ không chủ doanh nghiệp nào không biết. Vậy mà anh đó ảnh cho tui cái số liệu mà tui ghi lại xong về tổng hợp ra cái nó trớt quớt hết trơn, tính trên Excel nó trớt quớt đã đành, đem qua SPSS tính nó cũng trớt quớt luôn nữa, cái tui hỏi ảnh anh cho em số liệu sao mà em thống kê nó không khớp vậy anh, cái ảnh nói ủa em bị gì vậy, tư vấn thì tư vấn thôi đi chứ mắc gì phải thống kê số liệu người ta.

Hỏi đúng. Nhưng mà tư vấn không dựa trên cơ sở thống kê thực tế mà cứ ào ào tư vấn thì cái đó theo em anh nên đi ra Lăng Ông Bà Chiểu hay ra Chùa Vĩnh Nghiêm á, mấy thầy ở đó làm vụ này giỏi hơn em nhiều, nhiều lắm luôn, mà rẻ hơn em nữa anh. Chuyện đó nó giống như chơi đá banh á, anh mướn em làm huấn luyện viên rồi giao cho em 11 thằng nào đó không biết giò không biết cẳng nó ra sao rồi kêu em đưa ra chiến thuật sắp xếp hợp lý sao cho nó vô địch Euro á, xin lỗi nha, Maradona hay Sir Alex Ferguson hay mụ nội em cũng không làm được chứ đửng nói em.

Một chuyện nữa, cũng đi gặp khách hàng, khách hàng rất hợp tác, cần gì cung cấp đó, ráp vô số liệu tới đâu là khớp tới đó, ra được con số tương lai rồi, xong báo ảnh dạ vậy đó vậy đó anh. Xong cái ảnh trầm ngâm suy nghĩ, cái ảnh chia sẻ công việc với mình, làm luôn việc của tư vấn luôn, sao em không làm vầy làm vầy làm vầy đi, anh thấy nó ok hơn. Mình lắng nghe rất cầu thị, rồi so sánh với phương án của mình, xong nói anh ơi…

(Để đó, đi ăn cơm, bữa nào ghi tiếp, hay đặng coi có ai ủng hộ hông thì tui viết tiếp)

5 thoughts on “Lâu Lâu Kể Chuyện Tư Vấn (Tập 1)

  1. Tầm nhìn ngắn hạn, năng lực doanh nghiệp dựa trên những mối quan hệ trên bàn nhậu. Anh cho em hỏi cái này. Theo anh, ở Việt nam, khi một ai đó muốn thành lập một doanh nghiệp nhỏ (doanh nghiệp nghe nó lớn quá) thì họ phải có bản kế hoạch và chiến lượt cho bao nhiêu năm? Bao nhiêu là ngắn, vừa và hơi lâu? Em xin chi tiết hơn:
    -một nông dân chăn nuôi bò rồi bán
    -một người đầu tư nhà trẻ tư thục
    -một người kinh doanh nhà trọ
    -một người kinh doanh tiệm internet
    -một người kinh doanh quán cafe ôm và ko ôm

    Xin cảm ơn anh

    1. @T. Nguyen: theo anh, ở Việt Nam, khi một ai đó muốn mở công ty nhỏ, thì kế hoạch làm việc từng năm một, chiến lược phát triển trong 3-5 năm (tùy sức mỗi người), là phù hợp trong thời đại này và môi trường này.

      Cái mớ câu hỏi của em nhìn qua tưởng đơn giản nhưng mà nó đòi hỏi phải TRẢI QUA rồi mới biết được bao lâu, trả lời cho em theo như anh biết ha:

      một nông dân chăn nuôi bò rồi bán: dự định chăn bao nhiêu con, vốn tự có hay đi vay ngân hàng? Anh nghĩ khoảng 10 năm, trong suốt thời gian đó bò cho sữa, có thể bán sữa, đẻ con, có thể bán bê, tất nhiên với số lượng sữa và bê của 1 con bò bán ra thì không đủ nuôi mình trong 10 năm, nên đề nghị tăng số lượng bò khoảng ít nhứt 10 con. Nhớ vay vốn xây cái chuồng bò cột bê tông tường xi măng mái rạ nha, hehe…
      một người đầu tư nhà trẻ tư thục: cần ba tháng để xây dựng và chỉnh sửa bộ máy, ba tháng để quảng cáo, ba tháng để vận hành thử coi có chịu nổi cái nghề này không, và ba tháng xây dựng chỉnh sửa cơ sở vật chất, lên kế hoạch chi tiết trong 2 năm là vừa.
      một người kinh doanh nhà trọ: vị trí của nhà trọ nằm chỗ nào em, nếu nằm gần khu nhiều công nhân thì khỏi suy nghĩ, có đất cứ mở luôn nhà trọ, trả tiền cò cho mấy ông xe ôm xe xích lô hay bạn hàng ngoài chợ họ giới thiệu công nhân vô thuê, cái này dễ. Nếu vị trí nhà trọ xa khu nhiều công nhân thì nhờ taxi, xê ôm làm cò cho mình tiếp, kế hoạch kinh doanh đầu tư khoảng 1 năm là vừa.
      một người kinh doanh tiệm internet: cái này bây giờ hơi cực, vì internet ở Việt Nam quá rẻ tiền, ai cũng xài được 3G, ai cũng kéo được ADSL vô nhà, mua máy xách tay thì rẻ tiền, đi cafe thì internet free, nên mở dịch vụ internet bây giờ cũng căng thẳng lắm, không như hồi cách đây 10 năm. Nhưng mà nếu cố tình mở thì chịu khó đi về tỉnh mở, sẽ có khách hơn. Cái này cũng thuộc dạng mở ra để đáp ứng nhu cầu, không cần kế hoạch lâu dài, cứ mở tiệm rồi quảng cáo, xong.
      một người kinh doanh quán cafe ôm và ko ôm: cafe ôm không cần kế hoạch kinh doanh, chỉ cần chiêu, em tuyển mấy em phục vụ có kinh nghiệm làm cafe ôm trước đó (nhớ cho mấy ẻm đi khám sức khỏe trước nha), em nào càng đẹp càng tốt, mời về quán mình làm, ẻm sẽ có khách của em, rồi tiếng lành đồn xa tiếng xấu đồng gần, tùy mức độ chịu chơi của em với mấy bé cô hồn với chó đói lượn lờ trước cửa quán em chờ cúng kiếng mà quán em bán được hay không được thôi. Còn kinh doanh cafe không ôm thì cũng tùy tầm nhìn và tùy gout của em nữa. Tưởng tượng vầy đi, mình đi câu cá mà mua cái xuồng thì mình câu được lòng tong, cá lóc, cá trê, còn mua cái tàu thì mình câu được cái thu, cá ngừ, dzậy á. Nói ít chắc em hiểu nhiều ha 😀 Kế hoạch kinh doanh theo anh đối với vụ cafe là khoảng 2 năm.

  2. Chào anh.
    Tình cờ em biết đến blog của anh và rất thích cách nói Nam Bộ của anh. Mới vô mà hỏi anh chuyện tư vấn liền thì cũng hơi ngại, nhưng mà nói thiệt là như bắt được vàng vì e đang có điều băn khoăn không biết hỏi ai.
    Em đang muốn kinh doanh một cái nho nhỏ, cụ thể là
    – Kinh doanh các loại nước (bia, nước ngọt..)
    – Kinh doanh quần áo (underwear)
    – Kinh doanh ăn uống ( một tiệm bán hủ tiếu,, phở gì đó)
    – Mở tiệm tạp hóa bán bánh kẹo
    Em hoàn toàn mù tịt về kinh tế, ngành nghề của e làm hiện nay cũng không liên quan gì đến kinh tế quản trị.
    Anh có thể giúp e nên bắt đầu lên kế hoạch như thế nào và thời gian chuẩn bị là bao lâu không ạ, vị trí kinh doanh là một thành phố thuộc tỉnh.
    Cảm ơn anh rất nhiều.

    1. @T.Thien: em ơi, cám ơn em đã viết comment.

      Về câu hỏi của em, theo anh thì em nên bỏ dự án đó đi, kiến chuyện khác mà làm. Em muốn làm một việc gì đó mà hỏi anh những câu hỏi như dzậy, khác gì em đẻ ra đứa con xong đi hỏi người khác coi nuôi ăn nuôi học nó như thế nào :D. Hay thậm chí em chỉ có mong ước là đẻ ra được đứa con thôi, còn làm sao mới đẻ được đứa con thì em không biết, còn tệ hơn nữa nha. 😀

      Muốn kinh doanh, trước hết phải biết mình bán cái gì ở đâu, khi nào, tại sao muốn bán cái đó, mua của ai và bán cho ai. Biết vậy được rồi, còn bán như thế nào thì lúc đó mới đi hỏi tư vấn heng em.

  3. Cảm ơn trả lời của anh. Đúng là em cần có định hướng rõ ràng hơn trước khi thực hiện cái gì đó 😀

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *