Hồi Xửa Hồi Xưa Có Con Mẹ Bán Dưa (tập 1)

Bây giờ tui mới viết về “con mẹ bán dưa” thì không phải là người đầu tiên, cũng không phải là người giỏi nhứt, nhưng mà ai cũng có những câu chuyện của mình, nên tui đem chuyện của tui ra tui kể bà con đọc chơi cho biết, còn nếu đã biết rồi không cần đọc nữa thì coi như “chia sẻ hồi ức” nha.

Đây là loạt bài kể lại chuyện của những “con mẹ bán dưa”, là hình ảnh thô thiển trần trụi của những người làm marketing, làm thị trường, làm tiếp thị, vân vân và vân vân, whatever, bạn muốn kêu mấy con mẻ là gì cũng được, nhưng là những câu chuyện về nghề marketing.

Tại sao bán dưa? À, dưa ở đây là dưa hấu, là watermelon đó mấy bạn. Cái đó có gì đặc biệt mà đại diện được cho nghề marketing của tụi này? Có, rất đặc biệt, vì câu truyện Mai An Tiêm là câu truyện marketing kinh điển của nghề này: kiếm một câu truyện để kể có liên quan tới một sản phẩm nào đó không có gì đặc biệt.

Vụ này mấy bạn làm copywriter với creative rành lắm nè. Nhưng mà từ từ, tui sẽ quay lại vụ câu truyện con mẹ bán dưa Mai An Tiêm này sau. Bài đầu tiên tui muốn nói về nghề.

Đi gặp bạn bè đối tác hay cha chú quan hệ xã giao này nọ, sau màn chào hỏi nghề nghiệp thế nào biết được tui làm marketing thì tui cũng nghe câu này: “tiếp thị phải hông em?”.

“Tiếp Thị” cứng họng.

Tiếp: ừa làm nghề đó cực lắm à, anh thấy tụi tiếp thị tụi nó chở hàng đi bán kịnh kịnh luôn, hèn chi nãy thấy em đen đen mà chưa đoán ra nghề.

“Chở Hàng Kịnh Kịnh” chết lặng.

Chưa buông tha: làm tiếp thị nhiều khi cũng khổ, suốt ngày thấy ngoài đường phát phát ba cái tờ rơi, chặn đường người ta đi phỏng vấn đồ này nọ, cũng khổ ha. Anh thấy nhiều người ráng lắm mới trụ nổi sáu tháng một năm, chứ đa số nghỉ ngang không hà. Em làm được nhiêu năm? Gì, bảy năm hả, dzậy là giỏi lắm rồi đó nghen. Em nên tham gia mấy cái hội nghề nghiệp hay là mấy câu lạc bộ đặng học thêm về nghề đi, anh thấy nghề của em cũng dễ làm mà có tương lai lắm đó.

“Phát Tờ Rơi” tức tửi khóc thầm. Em xin anh lời khuyên phát triển nghề nghiệp của em hồi nào dzậy???

Câu chuyện bên bàn cafe đó diễn ra cách đây sáu bảy năm gì đó, bây giờ thì khác rồi, ít gặp những đối thoại kiểu đó ở Saigon, nhưng những người làm marketing vẫn chưa thoát kiếp làm tiếp thị.

Để kể sơ sơ những việc mà một người làm marketing có thể gặp phải trong quá trình “hành nghề” của mình, không theo thứ tự nào hết, nhớ trước kể trước:

  1. – thiết kế bộ nhận dạng thương hiệu. Nhiều khi bạn phải làm luôn creative đưa ra ý tưởng logo, màu sắc, bố cục, ý nghĩa logo, rồi nhiều khi phải chụp hình lấy tư liệu, đụng vô corel với AI, photoshop luôn nữa chứ không có cái gì tha cho bạn đâu.
  2. – copywriter. Viết slogan, sáng tạo tên sản phẩm, tên thương hiệu, viết tên chương trình khuyến mãi, viết nội dung khuyến mãi, viết brochure, viết bài đăng báo, viết quảng cáo, viết PR, viết nội dung đăng website, creative landing page, viết bài phát biểu cho sếp tổng, viết thông cáo báo chí…
  3. – thiết kế nội thất kiêm kiến trúc sư xây dựng kiêm thợ mộc kiêm thợ điện kiêm thợ sửa ống nước kiêm bốc xếp khuân vác kiêm bảo vệ. Thử cho marketer ra hội chợ coi nó làm cái gì ngoài đó là biết liền hà. Trước khi ra hội chợ là phải được duyệt kế hoạch, trong đó phải phác thảo được mô hình gian hàng, đồng phục bán hàng, các chương trình khuyến mãi tại hội chợ, kế hoạch nhân sự phục vụ hội chợ, danh sách đối tác thi công gian hàng, các mặt hàng mang ra hội chợ. Tới chừng cả đám vừa client vừa agency ra on-site rồi thì phải leo lên nóc gian hàng cột cờ, kéo dây điện ra các điểm cắm điện, lót sàn, dựng pano, leo thang treo hiflex treo tấm format, dán PP decal, mua nước mua cơm cho cả đội bla bla bla
  4. – viết kế hoạch và báo cáo. Kế hoạch năm, kế hoạch quý, kế hoạch tháng, dự trù kinh phí, báo cáo chỉ tiêu
  5. – chụp hình sản phẩm. Nhiều khi công ty có sản phẩm mới giao cho agency với creative làm hình mà nó làm hoài không được là chuẩn bị tinh thần lôi máy chụp hình ra chụp pặc pặc xong cắm cáp lôi hình lên photoshop thiết kế chỉnh sửa luôn cho nó vừa ý mình.
  6. – tìm supplier, agency chạy events, conventions, promotions, activation. Mà phải đảm bảo vừa đúng (kế hoạch) vừa đủ (tiền), vừa hồng (hài lòng cả sếp) vừa chuyên (hài lòng khách hàng).
  7. – nghiên cứu thị trường. Nhiều công ty có kinh phí đặng thuê agency làm vụ này, nhiều công ty tự làm, thì marketer phải viết bảng câu hỏi, đưa ra chỉ tiêu đánh giá, lập thang điểm đánh giá, phỏng vấn định tính rồi thuê sinh viên đi khảo sát định lượng, thuê người nhập kết quả vô SPSS rồi lập công thức tính các chỉ tiêu, vẽ chart, báo cáo, đưa ra kết quả nghiên cứu rồi quyết định hành động luôn. Khi báo cáo kết quả nghiên cứu thị trường thì thằng làm marketing sẽ thường xuyên nghe câu hỏi: “tại sao như vậy?”, “tại sao làm vậy?”, và những câu trả lời của hắn phải lôi cho ra được một con số nào đó để trả lời, phải dùng khoa học để làm câu trả lời cho những câu hỏi đầy cảm tính, bạn nào từng làm vậy sẽ hiểu nỗi đau đó nó tương đương với nỗi đau bị táo bón 7 ngày ngồi rặn ra không được, mồ hôi mồ kê nhễ nhại mà các câu hỏi why nó không ngừng phun trào như magma đang trào ra từ miệng núi lửa đang lên cơn giận dữ.
  8. – nghiên cứu tâm lý. Tâm lý ở đây là tâm lý khách hàng và tâm lý sếp. Khách hàng đây là bao gồm nam, nữ, già, trẻ, les, gay, pede, biến thái, có gia đình hay độc thân hay it’s complicated, từ 6 tới 60 tuổi, trình độ từ cấp 1 tới giáo sư tiến sĩ, thu nhập từ 10 triệu tới 1 tỷ, cư trú tại thành thị, nông thôn, miền núi, biển đảo, có xử dụng sản phẩm đối thủ cạnh tranh hay không thèm quan tâm sản phẩm nào hết vì khách hàng đẹp sẵn rồi, thích đi du lịch, thích ru rú trong nhà làm các món ăn, coi tivi lúc 2 giờ rưỡi khuya và nghe radio lúc một giờ trưa chủ nhật, thuộc nhóm cứng đầu bảo thủ và nhóm dễ tính thích thay đổi. Sếp đây là sếp Ả Rập, Ấn Độ, Úc, Mỹ, Bỉ, Hà Lan, Nhật, Hà Nội, Huế, Saigon, Cà Mau, 50 tuổi trở lên, nóng tính nhưng mê gái, thông minh nhưng hot temper, thích đi company trip nhưng chỉ chọn khách sạn nào có quảng cáo là like-home, nam và nữ, hay cười và khó tính, dễ chi tiền nhưng khó ký tên. Làm marketing phải nắm bắt tâm lý của tất cả các loại người đó, và cộng cộng.
  9. – legal. Chạy chương trình khuyến mãi hay quảng cáo đều phải xin giấy phép của đủ thứ sở ban ngành, phải biết chương trình nào thì kiếm bộ nào, trong điện thoại có gần như tất cả các số của các nhân vật “ít nói nhưng nguy hiểm”, “ít làm nhưng được việc” (bạn nào có quen người làm marketing chú ý cái điện thoại 10 năm không dám đổi của hắn, chủ yếu là vì sợ mất danh bạ, mất điện thoại một phát là táo bón một tháng mặt méo như mặt trăng đầu tháng luôn), vì có những chương trình sẵn sàng cho chạy để rồi chịu phạt lấy hóa đơn về còn hơn ngồi chờ móc mỏ đặng xin cái giấy phép mà từ lúc mở công ty cho tới lúc dẹp tiệm vẫn chưa được cấp giấy phép.
  10. – nhân sự: thử giao cho em thiết kế đi field coi ẻm đi hông, rồi thử giao cho em field-force chạy giấy phép coi ẻm đi hông, rồi thử giao cho em admin làm thiết kế coi ẻm làm hông, rồi tới chừng sếp hỏi tại sao em không đi chụp hình, tại sao không ai treo logo lên, tại sao hôm nay không có báo cáo, tại sao bla bla bla thì marketer dám nói tại không phải chuyên môn của em không? Bạn làm marketing gần như là bạn phải biết hết tất cả nhân sự trong phòng marketing của bạn đang làm cái gì và bạn phải làm giỏi hơn tất cả những người đó mới hài lòng sếp của bạn.
  11. – làm TVC, viral video, phải biết mời celeb nào, lên kịch bản như thế nào cho nó “vừa nghệ thuật vừa khoa học”, vừa đửng quảng cáo sản phẩm lộ quá mà vừa thấy được sản phẩm của mình là trọng tâm, phải biết book sóng kênh nào book trang nào của báo nào, cat nào của forum nào và đăng cái gì vào lúc nào. Phải biết chọn nhạc sĩ nào làm nhạc style nào. Phải biết chọn điểm diễn nào trang phục nào makeup nào góc quay nào cho nó “nổi bật sản phẩm lên” mà trong khung hình “không được xuất hiện sản phẩm”.
  12. – thiết kế kiểu dáng công nghiệp. Chọn chất liệu nào cho bao bì, xé bao bì góc nào cách mép bao nhiêu, bóp trên hay bóp dưới, bố cục bao bì như thế nào, định lượng đóng gói là bao nhiêu, số lượng trong một carton là bao nhiêu, kích thước đóng gói như thế nào, nhà cung cấp nào làm cái gì, và quan trọng nhứt là phải trả lời được một trăm hai mươi tám ngàn bảy trăm ba mươi sáu câu hỏi “why do you do so?” của ban giám đốc.
  13. – quảng cáo: lên chương trình quảng cáo trên báo mạng, báo giấy, tuần san nguyệt san, tạp chí đàn ông đàn bà, dán poster nào góc đường nào, treo bandroll nào ở gốc cây số mấy, dựng hộp đèn hay chơi máy quét lazer quẹt qua quẹt lại, dán cái gì vô toilet nam và in hình gì vô toilet nữ, phải biết đối tượng khán giả nào coi tivi kênh nào vào giờ nào, KPI và rating của từng kênh từng công cụ từng người từng chiến dịch bla bla, phải biết đặt standy hay thuê PG, phải biết tham gia hội chợ nào để quảng cáo và hội chợ nào để bán hàng.
  14. – kênh phân phối. Phải bán đúng hàng vô đúng kênh. Phải có quảng cáo đặng hỗ trợ nhà phân phối. Phải có chương trình tặng quà kèm sản phẩm đặng tiểu thương lột ra đem về nhà xài. Phải có chính sách chiết khấu hợp lý cho nhà phân phối ở các tỉnh thành mà mức chiết khấu này phải công khai với mọi người mà phải bí mật với từng người. Phải biết sanh nhựt của con gái của chị dâu của anh rê của em chồng của vợ của ông chủ nhà phân phối lớn nhứt của mình là ngày mấy và phải biết nó thích cái gì đặng kêu CS mua tặng. Phải tổ chức du lịch hay họp mặt nhà phân phối, phải chọn địa điểm nào vừa ít di chuyển mà vừa tập trung được tất cả các nhà phân phối và điểm bán lẻ.
  15. – dịch vụ khách hàng. Phải soạn bản câu hỏi cho call-center trả lời tất cả mọi thắc mắc của khách hàng có liên quan tới sản phẩm, không được thiếu bất cứ khía cạnh nào, thí dụ khách hàng mua hộp sữa dành cho người về uống phân nửa còn phân nửa cho con mèo uống xong con mèo bị đau bụng cái khách hàng gọi đường dây nóng hỏi vậy tui có bị đau bụng hông cũng phải biết đường trả lời luôn. Phải tổ chức các chương trình khuyến mãi dành cho khách hàng thân thiết kiêm nhà phân phối có doanh thu cao nhứt mà chương trình phải đồng thời quảng bá được sản phẩm ở những vùng trống nhu cầu thấp đặng khách hàng biết tới luôn. Phải làm chương trình khuyến mãi cho khách hàng thân thiết mà phải gây tiếng vang cho càng nhiều người biết càng tốt. Phải làm chương trình nào vừa an toàn vừa thu hút sự tò mò của người tiêu dùng mà phải không gây phản cảm cho khách hàng thân thiết. Phải phân biệt ai là người tiêu dùng, ai là nhà phân phối, ai là điểm bán lẻ, ai là khách hàng thường xuyên, ai là khách hàng vãng lai, ai là khách hàng thân thiết…
  16. – chiến lược giá. Phải biết có bao nhiêu loại giá: hớt kem, hớt bọt, thâm nhập, thu hoạch, đào bới, chương trình khuyến mãi, theo mùa, theo thị trường, theo nhà phân phối, và bảy trăm bốn mươi tám ngàn hai trăm sáu mươi chín loại giá khác. Các loại giá này phải đáp ứng được tất cả các kế hoạch của công ty, gánh tất cả chi phí, mang lại lợi nhuận cho công ty, và phù hợp với hầu bao đại đa số người tiêu dùng. Giá phải thay đổi nhưng phải cố định. Giá phải phù hợp thị trường đại trà nhưng phải tạo khoảng cách. Giá phải ổn định nhưng phải lên xuống theo vòng đời sản phẩm. Giá phải có chín trăm chín chục đồng nhưng mà phải chẵn tròn đẹp đẽ. Thậm chí giá phải mang yếu tố phong thủy mới được, với một số doanh nghiệp lỡ thờ “thần rùa” trên đỉnh cao ốc.
  17. – phải biết làm kế hoạch hội thao nội bộ dành cho công nhân, lên kế hoạch du lịch cho công nhân, trang trí nhà xưởng nhân mùa Noel, treo đèn cho toà nhà văn phòng nhân dịp lễ Tết, phải đi chăm sóc khách hàng lớn, phải đi “ke” nhà phân phối top-level, vân vân, là những chuyện mà các marketer nhà ta có thể gặp phải ở một số “tập đoàn lớn” trong nước.

Đại khái nhiêu đó đó, còn nữa nhưng mà thôi, nhiêu đó trước đi, dễ lắm, rảnh vô marketing làm chơi cho biết mấy bạn^^

P.S: trước mắt nói nhiêu đó, mấy bài sau thì nói rõ hơn héng, nhớ gì nói đó 😀

5 thoughts on “Hồi Xửa Hồi Xưa Có Con Mẹ Bán Dưa (tập 1)

  1. Em vừa mới học môn Marketing xong, cũng vừa thi xong. He. sinh viên đứa nào lúc thi cũng kêu ca là khó nhưng quả thực là học Mar thích lắm :3
    Trước lúc học thì cũng có cái “suy nghĩ” đó anh à. Nhưng sau khi được thầy giảng giải cho thì thấy nó đúng như những gì sách nói (Phải thế này, thế này… không độc thế này, thế này thôi đâu…) 😀
    Ước gì được đọc bài của anh sớm hơn nhỉ :3

  2. Tự nhận là maketer nửa mùa nên đọc tới đâu gật gù muốn trặc cần cổ tới đó….

    1. @vtpv: em comment làm anh mắc cười quá :)), mốt thấy trúng thì gật gù tiếp nha em, còn thấy hông trúng hay chưa “tới” thì ra tay cho anh trặc cần cổ lại nha :))))))

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *