Tự bảo vệ mình trong thời kỹ thuật số

Dạo này mấy em gái thích tự chụp hình mình trong hoàn cảnh thiếu vải rồi cất, để dành tự coi, được thôi, quyền tự do của họ, ai cấm! Nhưng mấy em gái này quá ngây thơ, tới nỗi … chụp xong, lưu hình vô máy tính rồi xóa trên thẻ nhớ là yên tâm, tưởng là mấy tấm hình đó sẽ không có ai coi được.

Và mấy em vô tư cho tới một ngày đẹp trời nào đó, có đứa bạn quăng cho một cái link của một cái blog nhảm nhí, nhiều truyện nào đó đăng đầy hình mình đang ưỡn ẹo lên trên đó, mà toàn những tấm hình mình đã xóa rồi… lúc đó khóc thì đã muộn.

Trong cái thời buổi kỹ thuật số này, tui dám chắc với các bạn rằng không có bất cứ bí mật nào của bạn được lưu dưới dạng “số” sẽ an toàn cho riêng một mình bạn!

Thẻ nhớ, điện thoại, máy nghe nhạc, máy chụp hình, USB, ổ cứng di động là những thứ chứa thông tin riêng tư của bạn mà bạn tưởng rằng nó sẽ an toàn cho tới khi bạn … công bố nó? Sai rồi nha!

Hộp thư điện tử, tài khoản game, tài khoản diễn đàn, blog cá nhân ở các dịch vụ miễn phí, thẻ tín dụng, bóp tiền điện tử, tài khoản Paypal, tài khoản megaupload hay Rapidshare vân vân đều là những thứ có thể bẻ khoá một cách khá dễ dàng, mặc dù có rất nhiều người luôn cho rằng “đời nào mà nó hack được mình”! Sai luôn!

Bạn đăng ký nick ở diễn đàn nào đó, hay tạo một blog miễn phí nào đó, rồi vô đó nói chuyện trên trời dưới đất và tưởng rằng không ai biết mình là ai? Sai luôn!

Vậy thì, làm sao để bảo vệ mình trước những kẻ cơ hội – hay tui gọi là những đứa tiểu nhân chuyên rình mò và thọc mũi vô đời tư người khác- trong thời buổi kỹ thuật số ngày hôm nay giờ?

Demifantasy tui đưa ra vài qui tắc gợi ý cho các bạn nè:

Qui tắc 1: Không bao giờ đưa bất cứ thứ gì cho bất cứ ai!

Bất cứ thứ gì là tất cả những thiết bị có thể lưu trữ dữ liệu của mình như là thẻ nhớ, điện thoại, máy nghe nhạc, máy chụp hình, USB, ổ cứng di động, máy tính xách tay, máy vi tính để bàn vân vân… cho dù nó hư và bạn muốn sửa lại tới mức nào đi chăng nữa.

Bất cứ ai là tất cả mọi người, kể cả bạn trai, bồ cũ, nhỏ bạn thân, người sửa điện thoại, trung tâm bảo hành máy tính vân vân… cho dù họ có thân thiết với mình tới mức nào đi chăng nữa.

Bởi vì, chỉ cần xử dụng 1 hoặc 2 phần mềm chuyên dò tìm lại những file đã mất để lục tung cái thẻ nhớ hay cái USB của bạn chỉ trong vòng chưa tới 10 phút, thì toàn bộ hình ảnh hay những thông tin gì mà bạn đã xóa từ đời tám hoánh nào rồi nó cũng vẫn lục ra được. Bản thân tui cũng xử dụng những phần mềm này để tìm lại mấy cái file đã mất cho bạn bè tui, và tui cũng rất ngạc nhiên vì những thông tin mà tui … vô tình tìm lại được vì tính nhạy cảm của chúng.

Qui tắc 2: Không bao giờ gõ mật khẩu của mình lên một máy tính lạ

Cho dù đó là máy tính của bạn trai, bạn gái, của sếp, của đồng nghiệp, của chuyên viên IT hay của bất kỳ người nào, vì tất cả những máy tính nào không phải của mình đều có thể bị cài đặt một chương trình theo dõi bàn phím và ghi lại toàn bộ những gì bạn gõ xuống.

Tui không chắc là những chương trình theo dõi bàn phím đó được cài là do cố tình hay vô tình, nhưng hãy tin tui, có rất nhiều người dùng chiêu này để dụ bạn gõ password ra cho họ.

Qui tắc 3: Hãy tạo một mật khẩu mạnh

Một mật khẩu mạnh là một mật khẩu bắt buộc bao gồm: chữ cái viết thường, chữ cái viết hoa, số, ký hiệu, dài hơn 6 ký tự và khó đoán ra.

Để tui chỉ bạn 5 bước để tạo một mật khẩu mạnh mà vẫn dễ nhớ cho mình:

Thí dụ, tui chọn một câu nào đó dễ nhớ với mình: ntui  hai bà trưng

Rồi, bây giờ tui lấy những chữ cái đầu tiên của từng chữ: ntodhbt

Sau đó, tui viết hoa tên đường (Hai Bà Trưng) nhà tui: ntodHBT

Sau đó, tui thêm số nhà (123) vô: ntodHBT123

Sau khi thêm số nhà, tui sẽ nhấn Shift khi gõ hai số 1 (!) và 3 (#): ntodHBT!2#

Cuối cùng, tui đổi chỗ 2 chữ t T trong cái mật khẩu đó:  nTodHBt!2#

Vậy là tui có một cái mật khẩu có chữ cái thường, chứ cái hoa, có số, có ký hiệu, khó đoán nTodHBt!2# nhưng lại cực kỳ dễ nhớ cho riêng mình!

Tui dám chắc với bạn là, cái mật khẩu kiểu đó không có cái phần mềm hay cái máy nào dò ra được trong thời gian 03 năm tới đâu, bạn cứ yên tâm mà xài héng!

Qui tắc 4: Không bao giờ để người khác đụng vô máy tính của mình mà mình không biết rõ người ta đang làm gì

Máy tính bạn hư, bạn nhờ bạn trai qua sửa hay đem ra trung tâm bảo hành để sửa, và đó là lúc mà toàn bộ thông tin, dữ liệu nhạy cảm của bạn sẽ bị moi móc tới từng bit nhỏ, hay đó là lúc mà có “ai đó” táy máy cài một phần mềm theo dõi bàn phím và đều đặn gởi về toàn bộ những gì bạn gõ xuống bàn phím cho người đó rung đùi ngồi theo dõi.

Bạn phải ngồi kế bên máy tính của bạn và bạn phải biết chắc người đang điều khiển máy tính của mình đang làm gì, nếu không biết thì bắt họ giải thích, nếu họ tỏ vẻ lúng túng, hãy yêu cầu họ rời máy tính của mình ngay lập tức.

Qui tắc 5: Không bao giờ cắm một cái USB nào vô máy mình khi chưa cài đặt phần mềm diệt virus chạy thường trực

Có rất nhiều loại trojan, bug hay malware nằm trong USB và chỉ cần cắm cái USB đó vô máy tính mà thôi, chứ chưa nói tới bạn có mở cái USB đó lên hay chưa, thì những con ngựa thành Troy đó cũng đã nằm yên ổn trong máy tính của bạn rồi.

Qui tắc 6: Bạn không bao giờ trúng số hay Không bao giờ mở những email lạ

Có rất nhiều email có nội dung rất hấp dẫn mà bạn chỉ cần click vô cái link của nó, hay bạn chỉ cần … coi hình trong cái email đó thì cũng đã có một con sâu nhỏ xíu chung vô máy bạn ngồi chình ình trong đó rồi.

Hãy cẩn thận trước bất kỳ email với nội dung: thông báo trúng số, yêu cầu cho mượn tài khoản để chuyển tiền, thông báo xác nhận password (nếu bạn không yêu cầu), chỉ cách kiếm tiền trên mạng, mời tham gia diễn đàn hay mạng xã hội nào đó và những nội dung đại khái như vậy.

Với mấy cái email kiểu đó, tui đề nghị: Xóa ngay lập tức hoặc cho nó vô hộp thư rác (Bulk Mail) chứ đừng bao giờ mở ra làm gì cho mất công.

Luôn luôn nhớ một điều này nha bạn: bạn không bao giờ trúng số trên mạng, và không có ông tổng thống Zimbabue nào mới chết hết, héng!

Qui tắc 7: Không bao giờ cung cấp thông tin cá nhân cho bất cứ ai trên mạng

Khi tham gia diễn đàn hay khi chat trực tuyến với một người lạ, bạn đừng bao giờ và không vì bất cứ lý do nào mà cung cấp những thông tin cá nhân của mình cho bất cứ ai khác, cho dù đó là Admin (quản trị diễn đàn), là một anh chàng hay cô nàng nào bạn rất thích hay một ai đó mà bạn luôn ngưỡng mộ.

Qui tắc 8: Không bao giờ mở webcam của mình trong tình trạng thiếu vải

Vì bạn sẽ không bao giờ biết rằng cái người đang coi webcam của mình có đang thu lại những hình ảnh từ webcam của mình hay không. Những phần mềm thu hình ảnh từ webcam này ngày nay rất nhiều và rất phổ biến, bạn hãy cẩn thận, trừ khi bạn muốn những hình ảnh thiếu vải của mình đó xuất hiện trên những diễn đàn dành cho những người mắc bệnh thị dâm.

Qui tắc 9: Luôn luôn kiểm tra đường dẫn URL của trang web mà bạn đang dùng

Thường thì đây gọi là phising, là giả mạo một trang web để bạn nhập thông tin tài khoản của mình vô trong lúc lơ đãng. Những trang phising đó bề ngoài nhìn y hệt và không khác một chút gì so với trang chính thức, điều khác biệt duy nhất là cái dòng địa chỉ của trang web đó sẽ nhìn tương tự, tựa tựa hay nhìn lạ hoặc so với cái dịch vụ mà bạn đang cần xử dụng.

Hãy cẩn thận với những trang web mà URL của nó không phải là URL chính thức mà bạn đang xử dụng, thí dụ dịch vụ email của Yahoo! luôn phải bắt đầu với http://login.yahoo.com/….

Qui tắc 10: Không bao giờ cho mượn thiết bị kỹ thuật số hoặc xử dụng thiết bị của người khác

Dĩ nhiên bạn có thể cho mượn máy chụp hình, máy tính xách tay hay điện thoại di động, nhưng hãy luôn nhớ tháo thẻ nhớ, simcard của mình ra, đặt password cho tất cả những thông tin và tài liệu mà bạn không muốn ai biết, và bạn phải biết rất rõ người mượn thiết bị của mình hoặc người mình mượn thiết bị của họ.

  • Nếu bạn là người cho mượn: tháo sim, tháo thẻ nhớ, đặt password cho ổ cứng, mở phần mềm diệt virus để quét máy tính ngay lập tức khi người khác trả, trước khi bạn tiếp tục xử dụng nó.

  • Nếu bạn là người mượn: không bao giờ nhập bất kỳ thông tin về tài khoản cá nhân, thẻ tín dụng hay mật khẩu của mình lên thiết bị của người ta. Trong trường hợp cần phải đăng nhập, hãy xử dụng tính năng bàn phím ảo của Microsoft (có sẵn trong Start Menu/Programs/Accessories/Accessibility/On Screen Keyboard).


10 qui tắc trên không phải là chuẩn mực hay tiêu chuẩn gì hết, nhưng đó là những cách mà Demifantasy tui tồn tại một cách an toàn với máy tính từ trước tới giờ. Tui biết sao thì tui ghi vậy, đa số rút kinh nghiệm từ những lần “ngu” trước đây của chính tui và tui hy vọng rằng các bạn sẽ không bị chết vì thiếu hiểu biết khi tham gia thế giới kỹ thuật số này nha.

Còn một phần nữa, nhưng nó liên quan tới xã hội mạng nhiều hơn, thôi dịp khác nói tiếp ha bà con.

7 thoughts on “Tự bảo vệ mình trong thời kỹ thuật số

  1. Một bài viết hay và rất có ích, sửa lại một chút là có thể mang gởi cho toà soạn để được đăng

    bạn có muốn tham gia làm CTV với thegioiso không?

  2. còn 1 cái này cũng quan trọng nè :không nên đưa số ĐT hay địa chỉ nhà của mình lên internet nếu ko cần thiết, cho dù là lên blog của mình :mrgreen:

  3. hihi em mới đổi pw của e lại rùi nè hihi hy vọng là giống như a nói, ai có muốn tìm ra cũng phải mất 3 năm heheeh

  4. @Nguyễn Trung: cám ơn đã khen. Không!

    @Maninmad: cám ơn em đã nhắc, đã sửa, hehe…

    @Annie: có cái gì quan trọng mà sửa password mạnh dữ dzậy em, hehehe…

  5. chóng mặt quá
    hehe, cũng may là..em chưa bị phạm cái sai lầm nào bự bự trong thông tin cá nhân
    hú hồn 😀

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *